{"id":2797,"date":"2014-03-20T11:51:46","date_gmt":"2014-03-20T09:51:46","guid":{"rendered":"http:\/\/turkelli.com\/wordpress\/?p=2797"},"modified":"2025-12-06T13:03:56","modified_gmt":"2025-12-06T10:03:56","slug":"zenaat-zanaat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/2014\/03\/20\/zenaat-zanaat\/","title":{"rendered":"Zenaat-Zanaat"},"content":{"rendered":"\n<p>Zenaat ne i\u00e7indir?\/Em.\u00d6\u011frt. Atilla Korkmaz<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>\u201cMa\u00e7ka K\u0131\u015flas\u0131\u2019nda, Jandarma Alay\u0131nda askeriz. Alay\u0131n mevcudu iki bin ki\u015fi. O zaman \u0130stanbul, Ankara, \u0130zmir ve do\u011fu vilayetlerinde \u00d6rfi \u0130dare (s\u0131k\u0131y\u00f6netim) var. Bizim alay \u0130stanbul ve \u00e7evresinde olabilecek olaylara kar\u015f\u0131 haz\u0131r kuvvet bekliyor. G\u00fcn\u00fcn veya gecenin bir saatinde otob\u00fcsler geliyor ve y\u00fczlerce erle birlikte subay ve astsubaylar\u0131 al\u0131p gidiyor. Ortam hayli hareketli. Asker oca\u011f\u0131nda \u00e7ok k\u0131ymetlidir hem\u015fehrilik. Ba\u015fka hem\u015fehrilerimiz de var ancak biz babanla daha bir yak\u0131n\u0131z. Biliyordum o zaman, baban sevdal\u0131yd\u0131 annene. Anlat\u0131rd\u0131 bize, ba\u015fka arkada\u015flar\u0131m\u0131z da anlat\u0131rd\u0131 ama ben baban\u0131n anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 dinlemeyi severdim. \u00c7ok ayr\u0131 bir muhabbetim vard\u0131 ona kar\u015f\u0131. Neden biliyor musun ?<br>Bindokuzy\u00fcz k\u0131rk \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131n\u0131, k\u0131rk d\u00f6rt y\u0131l\u0131na ba\u011flayan y\u0131lba\u015f\u0131 gecesi, bir \u00fc\u015f\u00fcme vurdu i\u00e7ime. Su i\u00e7iyorum buz kesiyor i\u00e7im. Revirde yat\u0131rd\u0131lar o gece beni. Kah ate\u015fler i\u00e7inde, kah titreme n\u00f6betleriyle zor buldum sabah\u0131. S\u0131hh\u0131ye geldi sabahleyin.<br>-\u201cHastaneye g\u00f6ndermem laz\u0131m, seni\u201d. Dedi.<br>Ambulans, araba, herhangi bir nakil arac\u0131 yok. Tekerlekli iki ara\u00e7 var koca alayda. Biri alay\u0131n ekme\u011fini ta\u015f\u0131yan d\u00f6rt tekerlekli at arabas\u0131, \u00f6teki de \u00e7ok ya\u015fl\u0131 ve \u00fc\u00e7 madalyal\u0131 alay komutan\u0131n\u0131n sepetli motosikleti. \u0130\u015fte b\u00f6yle bir yokluk ortam\u0131nday\u0131z. Demek ki alayda sedye de yoktu ki, baban ve \u00fc\u00e7 arkada\u015f, bir battaniye i\u00e7ine koydular beni, sal ta\u015f\u0131r gibi, kestirme yollar da bulmaya \u00e7al\u0131\u015farak G\u00fcm\u00fc\u015fsuyu Asker Hastanesine ta\u015f\u0131d\u0131lar. Zat\u00fcrre olmu\u015fum. Yirmi \u00fc\u00e7 g\u00fcn yatt\u0131m hastanede de , kurtuldum \u00f6l\u00fcmden. Baban\u0131 da o yoklu\u011fu da unutamam.\u201d<br>Ben bu sat\u0131rlar\u0131 yazarken doksan iki ya\u015f\u0131na girdi Mehmet amca (Er\u00e7in). Y\u00fcz\u00fcnde ileri ya\u015f\u0131ndan gelen bir zay\u0131fl\u0131k, bir \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc hissedilse de, bilinci su gibi berrak. Babam, annem, dedem, babaannem ve k\u00f6y\u00fcm\u00fczden kimi insanlarla ilgili \u00f6yle \u015feyler anlat\u0131yor ki t\u00fcm\u00fc \u015fa\u015f\u0131lacak kadar net ve do\u011fru. Ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funda g\u00f6r\u00fclen unutkanl\u0131k onun kap\u0131 \u00f6n\u00fcnden hi\u00e7 ge\u00e7memi\u015f gibi, dedi\u011fim dedik tav\u0131r da. Her an yeni bir \u015feyler \u00f6\u011frenmeye a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u201c Sen, bunu benden daha iyi bilebilirsin.\u201d Derken, kar\u015f\u0131s\u0131ndakine verdi\u011fi de\u011feri iyiden iyiye hissettiren bir \u00e7elebilik, esneklik ve incelik. Anlat\u0131yor ; -\u201c Geride kalan seksen y\u0131l\u0131 \u00e7ok iyi hat\u0131rl\u0131yorum. Kula\u011f\u0131mda kalanlar\u0131 da hesaba katarsak, son bir as\u0131r hakk\u0131nda pek \u00e7ok \u015feyi bildi\u011fimi s\u00f6yleyebilirim. \u0130mparatorluk d\u00f6neminde d\u00fclgerlik, marangozluk, demircilik, nalbantl\u0131k ve ticaret b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde gayrim\u00fcslimlerin elindeydi. Ormandan bir a\u011fa\u00e7 kesilecek. A\u011fac\u0131 kesen b\u0131\u00e7k\u0131y\u0131 gayrim\u00fcslim yap\u0131yor, tomru\u011fu bi\u00e7ip tahta haline getiren h\u0131zar\u0131 da. H\u0131zarc\u0131 da gayrim\u00fcslim. \u00dcstelik \u00e7iviyi, kefen bezini de onlar yap\u0131yorlar.<br>Bi\u00e7ilen o tahtadan, o \u00e7ivi ve b\u0131\u00e7k\u0131 kullan\u0131larak tabut yap\u0131l\u0131yor, m\u00fcsl\u00fcman\u0131 o kefen bezine sar\u0131p yat\u0131r\u0131yorlar o tabutun i\u00e7ine. Madem, Rum o kadar k\u00f6t\u00fc, niye yatars\u0131n o tabutun i\u00e7ine ? Niye yapmazs\u0131n kendi tabutunu ?\u201d<br>\u0130ki resim \u00e7izdi Mehmet amca. Biri yirminci y\u0131l\u0131na ula\u015fan Cumhuriyetimizden bir yokluk, yoksulluk resmi, di\u011feri de imparatorluk d\u00f6nemindeki zenaat ve ticaretin genel tablosu. Be\u015fikd\u00fcz\u00fc bu anlat\u0131lanlar\u0131n neresindeydi?<br>Be\u015fikd\u00fcz\u00fc\u2019n\u00fcn \u00e7ok bilinir, \u00f6zel bir yer olu\u015funun nedeni tek de\u011fil. Bu k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck il\u00e7enin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, onun cisminin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ile, n\u00fcfusu ve yer k\u00fcre \u00fczerinde kaplad\u0131\u011f\u0131 alanla ili\u015fkisi yok inan\u0131n. Ben anlatay\u0131m da siz isterseniz inanmay\u0131n. Bir kere insan\u0131m\u0131z\u0131n okur, yazarlar\u0131 Be\u015fikd\u00fcz\u00fc dendi\u011finde K\u00f6y Enstit\u00fcs\u00fc ve onun devam\u0131 olan \u00d6\u011fretmen Okulu ve \u00d6\u011fretmen Lisesi ile birebir e\u015fle\u015ftirirler onu. Ku\u015fkusuz, Enstit\u00fc, \u00d6\u011fretmen Okulu ve \u00d6\u011fretmen Lisesi Be\u015fikd\u00fcz\u00fc\u2019 n\u00fcn tan\u0131n\u0131r, bilinir bir yer olmas\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar sa\u011flad\u0131lar. Ancak, yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte ba\u015fka yanlar\u0131 da vard\u0131 Be\u015fikd\u00fcz\u00fc\u2019n\u00fc \u00fcnlendiren. \u00c7ok eskilere gitmeyelim. Otuz be\u015f, k\u0131rk y\u0131l \u00f6nce ;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"166\" src=\"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/tufek-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2798\" srcset=\"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/tufek-1.jpg 500w, https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/tufek-1-300x100.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><figcaption>Av t\u00fcfe\u011fi-Neredeyse her k\u00f6yde bir ka\u00e7 atelye vard\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><br>\u00dclkemizin bir k\u00f6\u015fesinde, in\u015faatta \u00e7al\u0131\u015fan usta, \u00e7ivi \u00e7ak\u0131yor. Keserin \u00fczerinde markas\u0131 var. \u201cBa\u015far, Ayar, Y\u00fcksel, \u00c7inel, \u00c7elik, \u00d6zt\u00fcrk, Nezor\u2026\u201d gibi. Ayn\u0131 markalar\u0131 ta\u015f\u0131yan baltalar a\u011fa\u00e7 ya da odun kesiyor, her yerde. Toprak kaz\u0131yor kazmalar, yeniden \u00fcretim i\u00e7in. \u201cF\u0131nd\u0131kl\u0131k bah\u00e7al\u0131yor\u201d, dal kesiyor, girebiler, kerentiler. Hemen her k\u00f6yde \u00fcretiliyor da b\u00fcy\u00fck yo\u011funluk Kefli (H\u00fcnerli) ve Zemberek\u2019 te. Her hane bir imalathane neredeyse. Bitmedi, hemen her k\u00f6yde bir\u00e7ok evin yan\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir tam (dam), \u0130\u00e7inde k\u00f6r\u00fck, \u00f6rs, \u00e7eki\u00e7, e\u011fe, mengene bir de usta. K\u00f6r\u00fck \u00e7ekiyor yeni gelin, \u00fcfleyen k\u00f6r\u00fckte yanan k\u00f6m\u00fcr ate\u015fi, tav\u0131na getirsin diye demiri. Tavlanan demir, d\u00f6v\u00fclecek, \u00f6rs \u00fczerinde, \u015fekil alacak, sonra yontulacak e\u011fe ve z\u0131mpara ile, av t\u00fcfe\u011fi olacak, kocas\u0131n\u0131n elinde. Her hafta y\u00fczlerce t\u00fcfek gidecek \u00fclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131na. Bitmedi yine. Cumhuriyetin kurulmas\u0131ndan biraz daha \u00f6nce ba\u015flayarak esnaf\u0131, tacirin, t\u00fcccar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli tart\u0131lar\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 kantar\u0131n\u0131, bask\u00fcl\u00fcn\u00fc \u00fcretti bu il\u00e7e. K\u00f6rfez \u00fclkelerine, T\u00fcrki cumhuriyetlere gitti Akkese\u2019 de \u00fcretilen bask\u00fcl. \u0130n\u015faat ustas\u0131 keseriyle, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fc baltas\u0131yla, ren\u00e7ber kazmas\u0131yla, avc\u0131 t\u00fcfe\u011fiyle, tacir kantar\u0131, bask\u00fcl\u00fcyle tan\u0131d\u0131 Be\u015fikd\u00fcz\u00fc\u2019n\u00fc.<br>Her bir k\u00f6yden gelen k\u00f6r\u00fck pofurdamalar\u0131, \u00e7eki\u00e7le d\u00f6v\u00fclen \u00f6rs \u00e7\u0131nlamalar\u0131, demire s\u00fcrt\u00fclen e\u011fe sesleriyle koskocaman bir fabrika. K\u00fc\u00e7\u00fck, k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00f6l\u00fcmlerden, h\u00fccrelerden olu\u015fan kocaman bir fabrika. De\u011fil \u00fclkede, belki d\u00fcnyada benzeri yok. Her hafta y\u00fczlerce kilo demir, \u00e7elik, boru, k\u00f6m\u00fcr, elektrot, karpit v.b. madde giriyor, onlarca, y\u00fczlerce mamul madde \u00e7\u0131k\u0131yor, k\u00f6yleriyle birlikte toplam n\u00fcfusu yirmi bini bile bulmayan bu kasabadan. \u00c7ok canl\u0131 bir ekonomi. Y\u00fczlerce aile do\u011fdu\u011fu yerde, k\u00f6y\u00fcnde ge\u00e7inme olana\u011f\u0131na sahip. B\u00fct\u00fcn k\u00f6yler c\u0131 v\u0131l, c\u0131v\u0131l, \u00e7ocuk zengini k\u00f6ylerimiz. K\u00f6y ilkokullar\u0131ndaki \u00f6\u011frenci say\u0131lar\u0131 y\u00fcz, iki y\u00fcz, \u00fcstelik ortaokullar da var merkezi k\u00f6ylerde, onlar da kalabal\u0131k. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck bir art\u0131 de\u011fer \u00fcreten, \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir kasaba Be\u015fikd\u00fcz\u00fc. Bilmeyen hayallerimi anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131 zannedebilir, bu g\u00fcn\u00fcne bakt\u0131\u011f\u0131mda ya\u015fayarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm o g\u00fcnleri hayal etmek bile \u00e7ok zor geliyor bana bile.<br>Tacirli\u011fin, ustal\u0131\u011f\u0131n, zenaatin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde gayrim\u00fcslimlerin elinde oldu\u011fu s\u00f6yleniyor ya. \u00d6yleyse b\u00fct\u00fcn bu anlatt\u0131klar\u0131m ne anlama geliyordu ? Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 \u00e7ok arad\u0131m, cevab\u0131n\u0131 bilen biriyle kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131m gibi tan\u0131k olduklar\u0131m\u0131n ge\u00e7mi\u015fiyle ilgili yaz\u0131l\u0131 bir kaynak da bulamad\u0131m. H\u00fcnerli, Zemberek odakl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck el aletleri \u00fcretimi en eskisi bu zenaatlar\u0131n. S\u00f6ylenenlere bakarak belirleyebildi\u011fim tarih, geriye do\u011fru y\u00fcz elli y\u0131l. Tek bir yaz\u0131l\u0131 kay\u0131t yok.<br>En ge\u00e7 do\u011fup, en erken \u00f6len, av t\u00fcfe\u011fi yap\u0131m\u0131. Bin dokuzy\u00fcz ellili y\u0131llar\u0131n sonunda ba\u015flay\u0131p, saman alevi gibi her yan\u0131 sard\u0131ktan sonra, yine saman alevi gibi s\u00f6nd\u00fc gitti, 12 Eyl\u00fcl 1980 Askeri darbesiyle birlikte.<br>Yaratt\u0131\u011f\u0131 katma de\u011ferin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc bak\u0131m\u0131ndan kantar ve bask\u00fcl imalat\u0131, ku\u015fkusuz \u00fczerinde en \u00e7ok konu\u015fulmas\u0131, tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken alan. Seksen y\u0131ldan daha uzun bir s\u00fcre boyunca \u00fclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131na, hatta \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na da \u00fcretim yapan bu zenaat kolu, karadelik taraf\u0131ndan yutulan bir y\u0131ld\u0131z gibi aniden kaybolup gitti Be\u015fikd\u00fcz\u00fc\u2019 n\u00fcn ekonomik hayat\u0131ndan.<br>Bask\u00fcl ustas\u0131 Ali \u00c7ak\u0131r\u2019 \u0131n babas\u0131, \u00c7ak\u0131ro\u011flu Ahmet Usta, Merhum Osman Dilek\u2019 in ticaretle u\u011fra\u015fan babas\u0131 As\u0131m Efendi\u2019 nin Frans\u0131z yap\u0131m\u0131 bask\u00fcl\u00fcn\u00fc \u201cben ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapar\u0131m\u201d diyerek al\u0131r. Belli bir noktaya kadar da yapar. 1910 lu y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131d\u0131r. Rus Ordusu Do\u011fu Anadolu\u2019 nun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u015fgal etmi\u015ftir. \u00dclkenin her yan\u0131nda yo\u011fun bir asker toplama \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 vard\u0131r haliyle. O tarihlerde Be\u015fikd\u00fcz\u00fc\u2019 n\u00fcn ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu Askerlik \u015eubesi G\u00f6rele\u2019 de dir. B\u00f6lgeden pek \u00e7ok gen\u00e7, g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak \u015fubeye ba\u015fvurur ve askere al\u0131n\u0131rlar. Arka, arkaya gelen sava\u015flar nedeniyle yokluk ve yoksulluk \u00f6yle bir noktadad\u0131r ki, zar zor asker bulunsa bile silah yetersiz, asker bulunsa bile cephane k\u0131t, cephane yok. \u0130\u015fte b\u00f6yle bir ortamda Be\u015fikd\u00fcz\u00fc k\u00f6ylerinden \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 askere g\u00f6nderen kimi ailelerin, ah\u0131rlar\u0131ndan inek sat\u0131p, onun paras\u0131yla piyade t\u00fcfe\u011fi ve mermisi sat\u0131n alarak, askerini silah\u0131 ve cephanesiyle cepheye yollad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyor muydunuz, bilmem.<br>O insanlar\u0131 minnet ve \u015f\u00fckranla an\u0131p, s\u00fcrd\u00fcrelim \u00f6yk\u00fcm\u00fcz\u00fc. \u00c7ak\u0131ro\u011flu Ahmet Usta \u015fehit olur Sar\u0131kam\u0131\u015f\u2019 ta. Kat\u0131l\u0131r k\u0131r\u0131lan \u201cgonca g\u00fcl\u00fcn tazeleri\u201d aras\u0131na. Onun b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yerden i\u015fe ba\u015flayan M\u0131s\u0131rl\u0131o\u011flu Ahmet Usta ile amcas\u0131 o\u011flu Mustafa Usta pek \u00e7ok ba\u015far\u0131s\u0131z deneme ve yap bozlardan sonra yaparlar ilk bask\u00fcl\u00fc. Yeni bir \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7arlar, hem Akkese K\u00f6y\u00fc\u2019 n\u00fcn hem de Be\u015fikd\u00fcz\u00fc\u2019 n\u00fcn \u00f6n\u00fcnde. Ustalar\u0131n yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7\u0131raklar\u0131n da ustala\u015fmas\u0131yla giderek artar usta say\u0131s\u0131. Yeni ustalar kendi i\u015flerini kurarlar. B\u00f6ylece bir\u00e7ok insan kendi ad\u0131na \u00fcretim yapmaya ba\u015flar. Bu insanlar o kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olurlar ki, Be\u015fikd\u00fcz\u00fc bask\u00fcl\u00fcne ve kantar\u0131na \u00fclkenin her yan\u0131ndan b\u00fcy\u00fck talep gelir. Sipari\u015flerin s\u0131raya konma d\u00f6nemi ba\u015flar.<br>Bu arada \u00fclkemizin Avrupa Birli\u011fi ser\u00fcveni de a\u011f\u0131r, aksak s\u00fcrmektedir. Hayat\u0131n her alan\u0131n\u0131n kriterlere ba\u011fland\u0131\u011f\u0131, standart hale getirildi\u011fi bir d\u00fczendir bu. Belli bir standard\u0131 olmad\u0131 Be\u015fikd\u00fcz\u00fc bask\u00fcl\u00fcn\u00fcn. Daha do\u011frusu standardizasyon ile aras\u0131 hi\u00e7 iyi olmad\u0131, olamad\u0131, Be\u015fikd\u00fcz\u00fc\u2019 n\u00fcn. Daha da ileriye giderek diyebilirim ki ;Bu k\u00fc\u00e7\u00fck il\u00e7e \u201chi\u00e7bir \u015feyden \u00e7ekmedi standardizasyondan \u00e7ekti\u011fi kadar\u201d Bask\u00fcl ve kantar\u0131n standardizasyonu amac\u0131yla yap\u0131lan birka\u00e7 c\u0131l\u0131z giri\u015fim ba\u015far\u0131s\u0131z oldu. Ba\u015far\u0131 i\u00e7in \u015fart olan \u00f6rg\u00fctlenme ve bunun yan\u0131nda maliyeti d\u00fc\u015f\u00fcrerek rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131ran seri \u00fcretimin ko\u015fullar\u0131 olu\u015fturulamad\u0131. Bu durumda standart elektronik tart\u0131 ara\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yenilgi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. Sonu\u00e7, arka arkaya ve b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla kapanan imalathaneler. Bu imalathanelerden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kalan tek bir i\u015fyeri var. \u201cUslu Kantar\u201d. Orada da imalat de\u011fil tamirat yap\u0131l\u0131yor. \u0130\u015fyeri sahibi Hikmet Uslu anlat\u0131yor ; \u201cEski y\u0131llarda her imalat\u00e7\u0131n\u0131n bir markas\u0131 vard\u0131. \u00dcretti\u011fimiz kantarlar \u0130l Sanayi ve Ticaret M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc elemanlar\u0131 taraf\u0131ndan kontrol edilir ve uygun bulunanlar damgalan\u0131rd\u0131. Bundan sonra verebilirdik piyasaya mal\u0131m\u0131z\u0131. Daha sonra devlet denetim g\u00f6revini bir Hollanda firmas\u0131na verdi.(devlet mi verdi, AB mi ?) Firma eleman\u0131n\u0131n buraya getirilmesi bir y\u0131\u011f\u0131n masraf. Elli, altm\u0131\u015f kantar olmal\u0131 en az. Kim yapacak o kadar kantar\u0131 ? Ben de b\u0131rak\u0131r\u0131m yak\u0131nda herhalde, de\u011fil torunumun, o\u011flumun bile bu i\u015fi s\u00fcrd\u00fcrece\u011fini sanm\u0131yorum.\u201d Be\u015fikd\u00fcz\u00fc ekonomisinden ba\u015flayarak n\u00fcfus kompozisyonuna kadar pek \u00e7ok alanda kendisine zarar veren ilk yenilgiyi 1980 y\u0131l\u0131nda ald\u0131. B\u0131\u00e7akla kesilir gibi bitti av t\u00fcfe\u011fi \u00fcretimi. Asl\u0131nda 12 Eyl\u00fcl askeri darbesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u00f6l\u00fcm\u00fc, bir ka\u00e7 y\u0131l \u00f6ne ald\u0131 demek daha do\u011fru. Geldi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonun. Hi\u00e7 bir\u015fey yapmad\u0131 insanlar, olacaklar\u0131 beklediler boyunlar\u0131n\u0131 b\u00fck\u00fcp. O yenilgi, tek, tek ve y\u00fcksek maliyetli \u00fcretimin, d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli seri \u00fcretim kar\u015f\u0131s\u0131ndaki yenilgisiydi. O yenilgi \u00f6rg\u00fcts\u00fcz ve g\u00fc\u00e7s\u00fcz y\u00fczlerce insan\u0131n, \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fcler kar\u015f\u0131s\u0131ndaki yenilgisiydi. O yenilgi mengene, e\u011fe, \u00f6rs ve \u00e7eki\u00e7\u2019 in CNC tezgahlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki, ba\u015f\u0131na buyruk, kendi kural\u0131n\u0131 koyan, be\u015f benzemez \u00fcretimin, standart ve d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131nda kabul g\u00f6ren \u00fcretim kar\u015f\u0131s\u0131ndaki yenilgisiydi. Hu\u011flu\u2019 nun kooperatifle\u015fme yoluyla, D\u00fczce\u2019 nin \u015firketle\u015ferek ba\u015fard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015faramad\u0131 Be\u015fikd\u00fcz\u00fc\u2019 l\u00fc ustalar ne yaz\u0131k ki.<br>Bir ders \u00e7\u0131kar\u0131labildi mi birinci yenilgiden. \u00c7\u0131kar\u0131lamad\u0131. \u00c7\u0131kar\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 \u015furadan belli, tam da ayn\u0131 nedenlerle yenildi Be\u015fikd\u00fcz\u00fc bask\u00fcl ve kantar\u0131. Bir \u00f6rg\u00fctlenme denemesi oldu, olmad\u0131 de\u011fil. \u00d6ncelikleri ve i\u015fleyi\u015fi amaca uygun olmad\u0131 bu denemenin, o da s\u00f6nd\u00fc gitti.\u00d6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki s\u0131rada g\u00fcn, g\u00fcn say\u0131lar\u0131 azalan H\u00fcnerli ustalar\u0131n\u0131n tasfiyesi var. Pek yak\u0131nda onlardan da pek bir\u015fey kalmayacak geriye, yaz\u0131lanlar ve yaz\u0131lacaklardan ba\u015fka. Bir zamanlar sadece H\u00fcnerli\u2019 de say\u0131lar\u0131 y\u00fcz yirmiyi bulan d\u00fckkanlardan bug\u00fcn on tane kalmad\u0131.Usta diyor ki ; \u201cFabrikan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 keser be\u015f lira ,ancak \u00e7ok kalitesiz, dayan\u0131ks\u0131z, bir kullan\u0131ml\u0131k. Ben bir keseri yirmibe\u015f liraya ancak malediyorum, ama torununa b\u0131rak.\u201d Ben de ustaya diyorum ki ; \u201cUstam \u00e7ok hakl\u0131s\u0131n. Senin al\u0131n terin, el eme\u011fin, g\u00f6z nurun var o keserin \u00fczerinde. Bunlar\u0131n pahas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclemez, senin \u00fcretti\u011fin keserin de\u011feri belki daha da fazla. Zaten sorun da burada.Fabrika keserinin be\u015f lira oldu\u011fu piyasaya sizler on liraya sat\u0131lacak keser \u00fcreten bir organizasyon kurabilseniz, t\u00fcketici sizin \u00fcretti\u011finiz keseri al\u0131r inan. Bu birincisi. Bir de, ustam,d\u00fckkan\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131n e\u011feyi, demir testeresini \u201ctorunuma kals\u0131n\u201d diye mi al\u0131yorsun ?\u201d Bu da sonuncusu.<br>1980 Y\u0131l\u0131ndan ba\u015flayarak birer, birer kapanmaya ba\u015flayan k\u00fc\u00e7\u00fck imalathaneleri, giderek \u00f6\u011frenci say\u0131lar\u0131 azalan ve daha sonra birer, birer kapanan k\u00f6y okullar\u0131 izledi. K\u00f6ylerde \u00e7ocuk sesleri azald\u0131 ve ender duyulan seslerden oldu. Emekli k\u00f6y\u00fc oldu k\u00f6ylerimiz. Gen\u00e7 ve \u00fcretken insanlar b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere g\u00f6\u00e7t\u00fcler.Her k\u00f6yde okul \u00e7a\u011f\u0131nda bulunan on yirmi kadar \u00f6\u011frenci sahildeki okullara ta\u015f\u0131n\u0131yor art\u0131k. Organize Sanayi b\u00f6lgesinde yap\u0131lanlar\u0131 bir tarafa b\u0131rak\u0131rsak sadece t\u00fcketen, kocaman bir k\u00f6ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc Be\u015fikd\u00fcz\u00fc. Ekonomisi, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ve emeklilerin ayl\u0131klar\u0131yla d\u00f6nen, kocaman bir k\u00f6y.<br>Asl\u0131nda olan bitenin tamam\u0131, \u00fclkemizin b\u00fcy\u00fck foto\u011fraf\u0131n\u0131n, Be\u015fikd\u00fcz\u00fc \u00f6l\u00e7e\u011finde de tekrar\u0131, ba\u015fka bir\u015fey de\u011fil. Zaman\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen sorunlar,ilerleyen zaman i\u00e7inde \u00e7ok daha zor, \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar gerektiren yepyeni sorunlar yarat\u0131yor. K\u00f6ylerinde, beldelerinde, kasabalar\u0131nda ge\u00e7imlerini sa\u011flama olana\u011f\u0131 bulamayan insan y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 ak\u0131n ak\u0131n b\u00fcy\u00fck kentlere g\u00f6\u00e7\u00fcyorlar. B\u00fcy\u00fck kentlerde ge\u00e7imlerini ne \u00f6l\u00e7\u00fcde sa\u011flayabiliyorlar, bu ayr\u0131 bir konu, ancak durmak bilmeyen bu g\u00f6\u00e7, b\u00fcy\u00fck kentlerin n\u00fcfusunu h\u0131zla \u015fi\u015firirken, katlanarak art\u0131yor kentlerin ula\u015f\u0131m, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim bar\u0131nma gibi sorunlar\u0131. Avrupa\u2019da h\u00fck\u00fcmetler y\u00f6netiyor, \u0130stanbul b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde insan topluluklar\u0131n\u0131. Bizde kimse y\u00f6netemiyor.<br>Birka\u00e7 ay \u00f6nce, \u00fclkelerin k\u0131rsal ve kentsel n\u00fcfus da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 ile ilgili bir ara\u015ft\u0131rma g\u00f6rd\u00fcm bir kaynakta. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 tablolar, grafikler, amac\u0131n\u0131 a\u015far bu kitab\u0131n,bir de s\u0131kar okuyucuyu \u00e7ok bilimsel \u00f6l\u00e7\u00fcmler,bu nedenle k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6rnek verip, kapatay\u0131m izninizle;<br>Almanya\u2019 da toplam n\u00fcfusun y\u00fczde dokuzu, n\u00fcfusu milyonu a\u015fan kenlerde ya\u015f\u0131yormu\u015f,T\u00fcrkiye\u2019de toplam n\u00fcfusun y\u00fczde k\u0131rk\u0131.<br>Di\u011fer geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdeki durumu sorarsan\u0131z, bize de\u011fil Almanya\u2019 ya benziyor. Bu da aram\u0131zda kals\u0131n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zenaat ne i\u00e7indir?\/Em.\u00d6\u011frt. Atilla Korkmaz<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17529,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[193,98,205],"tags":[268],"hf_cat_post":[],"class_list":["post-2797","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-19-atilla-korkmaz","category-el-sanatlari","category-tarihsel-gelisim","tag-zenaat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2797","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2797"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2797\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2799,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2797\/revisions\/2799"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2797"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2797"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2797"},{"taxonomy":"hf_cat_post","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/hf_cat_post?post=2797"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}