{"id":2553,"date":"2012-08-08T15:44:57","date_gmt":"2012-08-08T12:44:57","guid":{"rendered":"http:\/\/turkelli.com\/wordpress\/?p=2553"},"modified":"2020-12-19T15:46:44","modified_gmt":"2020-12-19T12:46:44","slug":"halk-oyunlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/2012\/08\/08\/halk-oyunlari\/","title":{"rendered":"Halk Oyunlar\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"> Halk oyunlar\u0131; halk\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 oyunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcne denir.\/Em.\u00d6\u011frt. \u015eakir Sa\u011flam<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7ocuk, oyunla b\u00fcy\u00fcr ve ya\u015fam\u0131 \u00f6\u011frenir. Halk, folkloru ile ya\u015far. Karadeniz ad\u0131 i\u015fte bu yan\u0131 ile duyurmu\u015ftur varl\u0131\u011f\u0131n\u0131. Varl\u0131\u011f\u0131 ayn\u0131 zamanda do\u011fa ile b\u00fct\u00fcnle\u015fmesidir. Yani do\u011fall\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Yap\u0131s\u0131n\u0131 bi\u00e7imlendiren olgudur. B\u00f6ylece bilinir ki, folkloru ne denli \u00e7e\u015fitli, ne denli \u00e7ok, ne denli canl\u0131 ve ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa ge\u00e7iyor, i\u015fte halk ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc o denli kal\u0131c\u0131 ve ya\u015fayand\u0131r. Halk oyunlar\u0131 bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir bile\u015fenidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Karadeniz&#8217; in her k\u00f6y\u00fcnde farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6steren oyunlar\u0131n belirgin ve kamuoyunca bilinen oyunun ad\u0131na <strong>horon<\/strong> denir. Karadeniz&#8217; in bir par\u00e7as\u0131 olan beldemizde horon oynan\u0131r ( horon tepilir ). <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Horonun \u00e7e\u015fitleri, fig\u00fcrleri, ki\u015fileri, zaman\u0131 ve \u00e7alg\u0131lar\u0131 gibi \u00f6zelliklerini \u00f6zetleyelim.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"680\" height=\"425\" src=\"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/turkellihoron2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2545\" srcset=\"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/turkellihoron2.jpg 680w, https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/turkellihoron2-300x188.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 680px) 100vw, 680px\" \/><figcaption>T\u00fcrkelli&#8217;de horon<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Horon<\/strong><br>Horon d\u00fc\u011f\u00fcnler, bayramlar, ot\u00e7ular, asker u\u011furlamalar, k\u00f6y imeceleri vb. zamanlarda halk\u0131n birinci se\u00e7imidir. Elbette kemen\u00e7e, davul-zurna, kaval, tulum e\u015fli\u011finde olursa keyifli bir e\u011flence ve \u00f6\u011frenme alan\u0131 olur. \u00d6nemli \u00f6zelliklerinden baz\u0131lar\u0131 ise \u015funlard\u0131r<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>\u00c7ok hareketli ve h\u0131zl\u0131d\u0131r.<\/li><li>Ki\u015fisel fig\u00fcrleri zaman zaman kabul eder.<\/li><li>K\u0131z &#8211; erkek birlikte oynayabilir.<\/li><li>T\u00fcrk\u00fcler e\u015fli\u011finde oynanabilir\u2026<\/li><li>Y\u00f6relerine g\u00f6re kemen\u00e7e, davul-zurna, kaval, tulum ile oynan\u0131r.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"680\" height=\"454\" src=\"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/turkellidugunkk.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2544\" srcset=\"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/turkellidugunkk.jpg 680w, https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/turkellidugunkk-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 680px) 100vw, 680px\" \/><figcaption>Horon<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Piknikte, da\u011fda, k\u00f6yde hemencecik olu\u015fturulan horonlar\u0131n tad\u0131 ba\u015fkad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>===============================<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Horon:<\/strong> Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesinde Samsun ili s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan G\u00fcrcistan s\u0131n\u0131r\u0131na kadar olan b\u00f6lgede k\u0131z, erkek veya karma olarak d\u00fc\u011f\u00fcn, asker u\u011furlama, ni\u015fan ve yayla \u015fenlikleri gibi toplu e\u011flencelerde kaval (Of, S\u00fcrmene, Hopa Kemalpa\u015fa), davul-zurna (Ordu, Giresun, Trabzon, G\u00fcm\u00fc\u015fhane), kemen\u00e7e (Ordu, Giresun, Trabzon, Rize, G\u00fcm\u00fc\u015fhane), akordeon (Bor\u00e7ka, \u015eav\u015fat) veya tulum (Rize, Artvin) e\u015fli\u011finde oynanan geleneksel dans \u00e7e\u015fitlerinin ad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Y\u00f6rede tek ba\u015f\u0131na oynan\u0131lan k\u00f6\u00e7ek (Rumca k\u00f6\u00e7ekika) ve kolbast\u0131 oyunlar\u0131 horon kategorisine girmemektedir<\/strong>. B\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131nda Osmanl\u0131 &#8211; Rus sava\u015flar\u0131 sonucunda Adapazar\u0131, \u0130zmit, Bolu civar\u0131na yerle\u015ftirilen Karadenizli muhacirler, 1923 m\u00fcbadelesinde b\u00f6lgeden Yunanistan\u2019a g\u00f6nderilen Hristiyan Rumlar ve G\u00fcrcistan\u2019\u0131n Acara y\u00f6resinde horon milli bir dans olarak oynanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Horonlar t\u00fcrk\u00fc e\u015fli\u011finde (s\u00f6zl\u00fc horon), sallama, s\u0131ksara (Sera) horonlar\u0131nda oldu\u011fu gibi sadece \u00e7alg\u0131 e\u015fli\u011finde, sadece kad\u0131nlar (k\u0131z horonu), sadece erkekler (erkek horonu) veya kad\u0131n erkek kar\u0131\u015f\u0131k (karma horon) olarak, d\u00fcz bir s\u0131ra halinde yada halka olu\u015fturularak oynan\u0131labilir. Kad\u0131nlar \u00f6zellikle k\u0131na gecelerinde tef ve fincan e\u015fli\u011finde, g\u00fcg\u00fcm\u00fcn tersinin d\u00f6v\u00fclmesiyle \u00e7\u0131kan sesler e\u015fli\u011finde horon oynarlar. En basit horon \u00e7e\u015fitleri bile k\u00f6yden k\u00f6ye de\u011fi\u015febilecek motif ve farkl\u0131l\u0131klar i\u00e7erebilir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"467\" src=\"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/horon-003.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2518\" srcset=\"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/horon-003.jpg 700w, https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/horon-003-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><figcaption>horon<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u00fcrmene kar\u015f\u0131lamas\u0131nda oldu\u011fu gibi bir oyun, denizcili\u011fin avantajlar\u0131ndan faydalan\u0131larak farkl\u0131 bir b\u00f6lgeden getirilip b\u00f6lgeye mal edilebilir: \u201cS\u00fcrmene il\u00e7esindeki kar\u015f\u0131lama t\u00fcr\u00fc bir oyunda bayanlar\u0131n iki\u015fer iki\u015fer kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 oynad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Ancak, Giresun kar\u015f\u0131lamas\u0131na \u00e7ok benzeyen bu oyunun, halk\u0131 denizci olan ve di\u011fer il\u00e7elere g\u00f6re d\u0131\u015far\u0131ya daha erken a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olan S\u00fcrmene&#8217;ye ba\u015fka y\u00f6relerden geldi\u011fi san\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca yine S\u00fcrmene ve \u00c7aykara\u2019da oynanan sallama horonunda oyuncular zaman zaman ellerini b\u0131rak\u0131p yanlara d\u00f6n\u00fcp el \u00e7\u0131rpmaktad\u0131r. Bu harekeler kuvvetli olas\u0131l\u0131kla, s\u00f6z konusu il\u00e7elerin Bayburt\u2019a \u00e7ok yak\u0131n olan yaylalar\u0131nda Bayburt oyunlar\u0131ndan etkilenerek y\u00f6reye ge\u00e7mi\u015ftir. Kad\u0131nlarda kollar a\u015fa\u011f\u0131da olur ya da oyun bir tempoya ula\u015f\u0131nca dirsekler b\u00fck\u00fcl\u00fcp \u201cyar\u0131m\u201d durumuna getirilir. Tonya ve \u00c7aykara\u2019n\u0131n baz\u0131 k\u00f6yleri d\u0131\u015f\u0131nda bayanlar\u0131n kollar\u0131n\u0131 tam kald\u0131rd\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Erkeklerde ise kollar a\u015fa\u011f\u0131da yar\u0131m, yukar\u0131da yere paralel ve tam yukar\u0131da tutulabilir. Yar\u0131m kol tutu\u015fu genellikle millet horonu gibi rahat oyunlarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Tonya y\u00f6resi horonlar\u0131nda kollar genellikle yukar\u0131da yere paralel tutulur. Di\u011fer il\u00e7elerin horonlar\u0131nda ise erkeklerde kollar tam yukar\u0131da olur\u201d (Durgun, 1987: 78)<br>Yaz aylar\u0131n\u0131 y\u00fcksek ve serin yaylalarda ge\u00e7iren Karadeniz k\u00f6yl\u00fcs\u00fc, yayla \u015fenlikleri farkl\u0131 k\u00f6ylerden k\u00f6yl\u00fclerle bir araya gelir ve bu birliktelik kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 k\u00fclt\u00fcr etkile\u015fimini de tetikler. Trabzon y\u00f6resindeki folklorik zenginli\u011fin bir nedeni de do\u011fu il\u00e7eleri olan S\u00fcrmene ve Of k\u00f6yl\u00fclerinin Bayburt; bat\u0131 il\u00e7eleri olan Tonya ve Ma\u00e7ka k\u00f6yl\u00fclerinin ise G\u00fcm\u00fc\u015fhane s\u0131n\u0131r\u0131ndaki yaylalara gitmeleri ve o b\u00f6lgeye ait k\u00fclt\u00fcr\u00fc de yaylac\u0131l\u0131k sayesinde benimseyip kendi k\u00fclt\u00fcrlerine katmalar\u0131d\u0131r. Bayburt ve G\u00fcm\u00fc\u015fhane\u2019de hatta daha g\u00fcneydeki Do\u011fu Anadolu illerinde bar ad\u0131yla oynanan pek \u00e7ok oyun, horon ad\u0131yla, k\u00fc\u00e7\u00fck farkl\u0131l\u0131klarla Trabzon k\u00fclt\u00fcr\u00fcne dahil olmu\u015ftur. \u00d6rnek olarak Erzincan\u2019da oynanan iki ayak, \u00fc\u00e7ayak, tamzara, temura\u011fa ve ko\u00e7ari barlar\u0131n\u0131 sayabiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oyun \u00e7e\u015fitleri benzerlik g\u00f6stermekle birlikte, Trabzon, Rize merkez ve Giresun\u2019dan farkl\u0131 olarak, Hem\u015fin ve Do\u011fu Rize ve Artvin sahilinde ya\u015f\u0131yan Laz\u2019lar\u0131n horon terminolojisi farkl\u0131d\u0131r. Trabzon B\u00f6lgesi horonlar\u0131n\u0131 daha do\u011fudaki Laz, Hem\u015fin, G\u00fcrc\u00fc horonlar\u0131ndan ve Bayburt barlar\u0131ndan ay\u0131ran \u00f6nemli bir fark Trabzon horonlar\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lan omuz silkme fig\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7aml\u0131hem\u015fin\u2019den horon \u00e7e\u015fitleri: Rize, Hem\u015fin, Y\u00fcksekhem\u015fin, Papilat, Memetina, Bakos, \u1e08ari\u015fka, Aleka, S\u0131rtl\u0131, Mahmuto\u011flu, Gant, Hevrek, Hanlak\u0131t, Yali, \u00c7ano (Ayder B\u00fclyeni) Her horonun bir pi\u015fme, co\u015fma noktas\u0131 bulunmaktad\u0131r. Oyuncular\u0131n elleri yukar\u0131dayken horonba\u015f\u0131n\u0131n ya da kemen\u00e7ecinin \u015fimula veya ala\u015fa\u011f\u0131 komutuyla horoncular ad\u0131m atarak omuz titretme hareketini i\u00e7eren a\u015fa\u011f\u0131 alma hareketini yaparlar. Horon oynayanlar, kemen\u00e7eci hatta seyredenler oyun s\u0131ras\u0131nda kendilerinden ge\u00e7erek anlams\u0131z sesler \u00e7\u0131kartabilir, horoncular\u0131 gayrete getirmek i\u00e7in naralar atabilir, t\u0131slayabilir ya da gayret s\u00f6zleri sarfedebilirler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Artvin ili, Bor\u00e7ka il\u00e7esinden bu t\u00fcr s\u00f6zlere \u00f6rnekler (G\u00fcrc\u00fcce):<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015euhto bico (oyna o\u011flan), \u015feni celi (senin belin), \u015feni \u1e2bdeba (sana yak\u0131\u015f\u0131r), elias go-gonebia (elias k\u0131zlar), \u1e2be\u1e2be lamazat lamazat (hehheh g\u00fczel g\u00fczel), gogonebia a\u1e2bla (k\u0131z-lar \u015fimdi), pe\u1e2bpe\u1e2b su\u1e2bto su\u1e2bto (atla atla), \u1e2bo\u1e2bo \u00e7emo \u1e2bute (sar\u0131l bana), a\u1e2bla bicebo (\u015fimdi o\u011flanlar), rcalebi gey\u1e2bade a\u1e2bla (geline bak \u015fimdi), malemoooy (\u00e7abuk gel)\u2026<br>Ma\u00e7ahel\u2019de sama \u201cdans, dans etmek\u201d (&lt; G\u00fcrc\u00fcce sama) anlam\u0131nda oldu\u011fu halde bu b\u00f6lgede ya\u015fayan G\u00fcrc\u00fcler, danslar\u0131n\u0131, t\u0131pk\u0131 kom\u015fular\u0131 gibi horon olarak adland\u0131rmaktad\u0131r.(Bu bilgiyi www.karalahana.com sitesinden ald\u0131k.)<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"425\" src=\"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/horon-013.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2528\" srcset=\"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/horon-013.jpg 640w, https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/horon-013-300x199.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Halk oyunlar\u0131; halk\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 oyunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcne denir.\/Em.\u00d6\u011frt. \u015eakir Sa\u011flam<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2521,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[192,34,101],"tags":[251],"hf_cat_post":[],"class_list":["post-2553","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-18-sakir-saglam","category-folklor","category-halk-oyunlari","tag-halk-oyunlari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2553","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2553"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2554,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2553\/revisions\/2554"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2521"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2553"},{"taxonomy":"hf_cat_post","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/hf_cat_post?post=2553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}