{"id":2514,"date":"2010-06-10T15:14:22","date_gmt":"2010-06-10T12:14:22","guid":{"rendered":"http:\/\/turkelli.com\/wordpress\/?p=2514"},"modified":"2020-12-19T15:46:12","modified_gmt":"2020-12-19T12:46:12","slug":"kolbasti-trabzon-kulturu-degil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/2010\/06\/10\/kolbasti-trabzon-kulturu-degil\/","title":{"rendered":"Kolbast\u0131 Trabzon K\u00fclt\u00fcr\u00fc de\u011fil"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Kolbast\u0131 konusunda \u00f6nce Ansiklopedik bilgi verelim.\/ Em.\u00d6\u011frt. \u015eakir Sa\u011flam<\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Bir anlat\u0131ya g\u00f6re 1930&#8217;lu y\u0131llarda a\u011falar\u0131n ve day\u0131lar\u0131n oldu\u011fu bir d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.O d\u00f6nemde Trabzon da ma\u011faralar bulunurmu\u015f. Faroz&#8217;da, De\u011firmendere&#8217;de, Arafilboyun&#8217;da, Boztepe&#8217;de. O ma\u011faralarda a\u011falar day\u0131lar alem yaparlarm\u0131\u015f. O d\u00f6nemde askerlerin kolluk kuvvetleri varm\u0131\u015f, kolluk kuvvetleri bu alemlere bask\u0131n yaparm\u0131\u015f. Alemcilerde bas\u0131lmayal\u0131m diye kap\u0131ya erketeler koyarlarm\u0131\u015f, g\u00f6zc\u00fcler yani. Erketeler kolluk kuvvetlerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc an i\u00e7eri haber getirirlermi\u015f, i\u00e7erdekilerde haberi ald\u0131klar\u0131nda seslerini k\u0131sarlarm\u0131\u015f. Ba\u015flarlarm\u0131\u015flar s\u00f6ylemeye k\u0131s\u0131k sesle<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8220;GELD\u0130LERRRRRRRRRR,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>BASTILARRRRRRRRR,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>VURDULARRRRRRRRRRRR&#8221;<\/strong>.<strong>HIRRR!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kol kuvvetleri b\u00f6yle bask\u0131nlar yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in oyuna kolbast\u0131 denildi\u011fi iddia edilmektedir. Bununla birlikte Anadolu&#8217;nun neredeyse her yerinde Kol oyunu, Kol horonu, Kol havas\u0131 adlar\u0131yla oynan\u0131lan halk oyunlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 bu tezin bir yak\u0131\u015ft\u0131rma oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir di\u011fer anlat\u0131 ise, Faroz&#8217;lu bal\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131n bereketli avlardan sonra d\u00fczenledikleri e\u011flencelerde hoptek ad\u0131yla oynan\u0131lan sonradan Faroz kesmesi ad\u0131 verilen oyunun 1970&#8217;lerde Erkan Ocakl\u0131&#8217;n\u0131n okudu\u011fu Kolbast\u0131 t\u00fcrk\u00fcs\u00fcnden sonra pop\u00fcler olmas\u0131 \u00fczerinedir. Oyunun en eski ad\u0131 olan Hoptek kelimesinin k\u00f6keni bilinmemekte Slav dilleriyle ili\u015fkili oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclmektedir<\/p>\n\n\n\n<p>Kolbast\u0131 adl\u0131 ezgi [Nejat Buhara] taraf\u0131ndan Trabzon\u2019da derlenmi\u015f ve m\u00fczik repertuar\u0131na Trabzon ezgisi olarak ge\u00e7mi\u015ftir. \u0130lk kolbast\u0131 kayd\u0131 ise ta\u015fpla\u011fa Trabzon havalar\u0131n\u0131 da okuyan G\u00f6releli Osman G\u00f6k\u00e7e taraf\u0131ndan 1943 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f olup bug\u00fcn bilinen ezgilerin t\u00fcm\u00fcnden farkl\u0131d\u0131r ve hoptek oyununun orjinal kaydesi olmas\u0131 muhtemeldir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla birlikte Karadeniz\u2019de 9\/8 lik kol oyunu havalar\u0131, 7\/8lik kol horonlar\u0131, Trabzon&#8217;da dereboyu kavaklar, Giresun&#8217;da metelik olarak adland\u0131r\u0131lan m\u00fcziklerin t\u00fcm\u00fcyle kolbast\u0131 oynan\u0131labilmektedir.<br>Bug\u00fcn kolbast\u0131 ad\u0131yla oynan\u0131lan oyun Anadolu&#8217;da kol oyunu olarak bilinen oyunlardan hem \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 hemde fig\u00fcrsel ve ad\u0131mlama tekni\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r. Kolbast\u0131da y\u00f6reye uygun k\u00fcrek \u00e7ekme, y\u00fczme, a\u011f atma, olta atma, a\u011f \u00e7ekme, bal\u0131k tutma gibi yerli insanlar\u0131n u\u011fra\u015flar\u0131n\u0131 simgeledi\u011fi iddia edilen geli\u015fi g\u00fczel hareketler vard\u0131r. Ama son y\u0131llarda oyunun pop\u00fclerlik kazanmas\u0131yla daha da hareketli bir hal alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle Avrupa T\u00fcrkleri bu oyunu, oyuna yeni hareketler ekleyerek geli\u015ftirmi\u015flerdir. Oynamas\u0131 zevkli, hareketleri komik ama zor, izlemesi keyif veren bir oyun olan kolbast\u0131, son d\u00f6nemde Trabzonlu \u00fcniversite \u00f6\u011frencilerinin Youtube sitesinde yay\u0131mlanan klipleri ve 1. Karadeniz Oyunlar\u0131 ile birlikte tan\u0131nmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca; Trabzon Gen\u00e7lik Merkezi b\u00fcnyesinde ke\u015fan ve pe\u015ftemaldan yap\u0131lan giysilerle donat\u0131lan 30 ki\u015fiden olu\u015fan bir grup kurulmu\u015ftur. Trabzonspor&#8217;lu futbolcular\u0131nda baz\u0131 galibiyetlerin ard\u0131ndan sahada sergiledikleri kolbast\u0131 g\u00f6sterileri de art\u0131 olarak bu oyunun yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sonra baz\u0131 bilgiler ve d\u00fc\u015f\u00fcncelere er verelim:<\/p>\n\n\n\n<p>KOLBASTI \u0130NCELENEREK, YER\u0130NE OTURTULMALIDIR\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcndemdeki oyun, \u00e7e\u015fitli savrulmalarla bizimle ya\u015f\u0131yor. Zamanla seviyor, e\u011fleniyor, kimi zaman kavga ediyoruz, bizim oyunumuz- size ne falan diyerek\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Bu t\u00fcr etkinlikleri iktidarlar da kullan\u0131yorlar, toplumu me\u015fgul ederek. \u00d6zellikle medyatik olmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Benim dile\u011fim, bu t\u00fcr k\u00fclt\u00fcrlerin ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, bilimsel inceleme yaparak bizleri ayd\u0131nlatmal\u0131d\u0131rlar. Elbette bizim de fikirlerimiz olacakt\u0131r. Ama bilimsel olmad\u0131\u011f\u0131ndan, basit tart\u0131\u015fmalar olarak kalacaklard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6rne\u011fin, Merak ettiklerim \u015funlard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>\u0130steyen istedi\u011fi oyunu oynas\u0131n, ama y\u00f6resini ve o k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ne oldu\u011funu da \u00f6\u011frenmesin mi ?<\/li><li>Halk oyunu, halklar\u0131n zenginli\u011fidir. Halklar\u0131 biri birine ba\u011flar, kayna\u015ft\u0131r\u0131r, kavga ettirmez. Bu kavga ne o zaman ?<\/li><li>Karadeniz oyunlar\u0131nda ellerin avucu yukar\u0131 gelerek oynanan y\u00f6re var m\u0131d\u0131r ?<\/li><li>\u0130\u00e7anadolu m\u00fczi\u011fi ile oynanan kolbast\u0131 oyunu, karadeniz m\u00fczi\u011fi ile neden oynanmaz ?<\/li><li>Kolbast\u0131 oyunu Karadeniz y\u00f6resindeki halk oyunlar\u0131na zarar verir mi, bu gidi\u015fle yoksa netle\u015fir mi ?<\/li><li>Bal\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131n sevin\u00e7lerindeki fig\u00fcrler ile sarho\u015flar\u0131n fig\u00fcrlerini kar\u0131\u015ft\u0131rararak, arabesk bir oyun \u00e7\u0131karanlar\u0131 incelemeler ortaya koyabilecek mi ? Bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yapma cesareti g\u00f6sterebilecekler olacak m\u0131 ?<\/li><li>Karadeniz y\u00f6resinde oynanan geleneksel oyunlardaki motif, hareket, ritm, fig\u00fcr, giysiler g\u00fcncellenerek kolbast\u0131ya transfer olmas\u0131 nas\u0131l bir geli\u015fim g\u00f6sterecek, kimlerin rant\u0131na \/ kazanc\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fecek ?<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Kolbast\u0131\/\u015eakir Sa\u011flam<\/p>\n\n\n\n<p>Yazmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr\u00fcz. Bu alandaki s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc de yazal\u0131m ki, <strong>Karadeniz Halk Oyunlar\u0131 <\/strong>ya\u015fas\u0131n\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Daha sonra da bu konuda ba\u015fka baz\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelere yer verelim:<\/p>\n\n\n\n<p>Siyasetten s\u0131k\u0131lanlar i\u00e7in Kolbast\u0131 dans\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Belli ki \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki iki hafta k\u0131ran k\u0131rana bir se\u00e7im m\u00fccadelesi ile ge\u00e7ecek. Evde siyaset, gazetede siyaset, televizyonda siyaset, meydanda siyaset; nereye baksan\u0131z siyaset. Bu ortamda belki de arada s\u0131rada siyaset d\u0131\u015f\u0131 konulara de\u011finmekte yarar var.<\/p>\n\n\n\n<p>Televizyonlarda g\u00f6r\u00fcyorum; gen\u00e7ler Kolbast\u0131 oynuyor. Kimi buna bal\u0131k\u00e7\u0131 dans\u0131 diyor, kimi ba\u015fka bir k\u00f6ken anlat\u0131yor. Hatta Trabzon\u2019la Giresun, \u201cKolbast\u0131 asl\u0131nda kimindir?\u201d diye tatl\u0131 bir k\u00fclt\u00fcrel tart\u0131\u015fmaya girmi\u015f. Ke\u015fke T\u00fcrkiye\u2019deki her tart\u0131\u015fma b\u00f6yle danslara, \u015fark\u0131lara sahip \u00e7\u0131kma konusunda olsa.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p>Ekranlarda Kolbast\u0131 oyununun k\u00f6kenini a\u00e7\u0131klayanlar\u0131 duyduk\u00e7a bu konuya ben de kat\u0131l\u0131p ufak bir katk\u0131 yapmak istedim. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda Trabzon\u2019da Kolbast\u0131 havas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015ftim ve sazda s\u0131k s\u0131k da \u00e7alard\u0131m. Bu oyun havas\u0131, saz\u0131n pes perdelerinde sakin bir ritmle ba\u015flar. Giderek tiz perdelere iner ve ritmi h\u0131zlan\u0131r. Heyecanl\u0131, tela\u015fl\u0131, bir havaya b\u00fcr\u00fcn\u00fcr. Daha sonra yine rahatlar ve pes perdelerdeki monoton melodisine geri d\u00f6ner.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun \u00e7ok e\u011flenceli bir hik\u00e2yesi var.<\/p>\n\n\n\n<p>Eskiden kabaday\u0131lar baz\u0131 gizli yerlere s\u0131\u011f\u0131narak, \u201ckol\u201d denilen zaptiyelerin g\u00f6z\u00fcnden uzak bi\u00e7imde esrar i\u00e7ermi\u015f.<br>Kap\u0131ya da \u201cerkete\u201d denilen bir g\u00f6zc\u00fc oturturlarm\u0131\u015f. Bu erkete kuca\u011f\u0131na saz\u0131 alarak pes perdedeki sakin, yava\u015f melodiyi \u00e7alar dururmu\u015f. Ama ileriden bir \u201ckol\u201dun geldi\u011fini g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez saz\u0131n tiz perdelerine iner, b\u00fcy\u00fck bir acele ve tela\u015fla i\u00e7eridekilere \u201ckol geliyor!\u201d haberini iletirmi\u015f. Bu tela\u015fl\u0131 melodiyi duyan kabaday\u0131lar derhal sigaralar\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcr\u00fcr esrar\u0131 saklarlarm\u0131\u015f. Daha sonra tehlikenin ge\u00e7ti\u011fi de yine saz\u0131n pes perdelerine d\u00f6n\u00fclerek haber verilirmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu hik\u00e2yeyi ve melodiyi ilk duydu\u011fumda \u00e7ok ho\u015fuma gitmi\u015fti. M\u00fczik yoluyla i\u015faretle\u015fmenin tek \u00f6rne\u011fi olarak d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm. Y\u0131llar boyunca, hik\u00e2yesini de anlatarak \u00e7ald\u0131\u011f\u0131m bu \u201c\u015fifreli\u201d par\u00e7an\u0131n herkesi e\u011flendirdi\u011fini g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi oyun havas\u0131n\u0131n bu bi\u00e7imiyle ilgili ufak bir not d\u00fc\u015feyim dedim. Belki par\u00e7an\u0131n birka\u00e7 k\u00f6keni vard\u0131r ama benim k\u0131rk y\u0131l \u00f6nce Trabzon\u2019da \u00f6grendi\u011fim bi\u00e7imi bu.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaten \u201cKolbast\u0131 resmi sitesi\u201dde buna benzer bir k\u00f6keni aktar\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p>Biliyorsunuz, Osmanl\u0131\u2019da inzibat\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in sokaklarda \u201ckol gezme\u201d adeti vard\u0131. \u201cKarakol\u201d, \u201ckolluk kuvvetleri\u201d deyimleri de b\u00f6yle t\u00fcremi\u015ftir. 1972\u2019de derledi\u011fim \u201cE\u015fk\u0131ya D\u00fcnyaya H\u00fck\u00fcmdar Olmaz\u201d adl\u0131 Karadeniz par\u00e7as\u0131n\u0131n bir dizesinde \u201cBir yan\u0131m\u0131 sard\u0131 m\u00fcfreze kolu\u201d denilmektedir. Bu oyunun havas\u0131n\u0131n ad\u0131 da \u201cKolbast\u0131\u201d oldu\u011funa g\u00f6re mutlaka bir zaptiye bask\u0131n\u0131yla ili\u015fkili olmal\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Neyse b\u00fct\u00fcn bunlar ayr\u0131nt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Gen\u00e7lerin ne\u015feyle, yeni koreografik eklemelerle \u00e7\u0131lg\u0131nca dansetmelerini izlemek g\u00fczel.<\/p>\n\n\n\n<p>Anadolu 21. y\u00fczy\u0131lda kendini ke\u015ffetme maceras\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Z\u00fclf\u00fc L\u0130VANEL\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bir ileti var, bak\u0131n\u0131z ne diyor:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>selam hocam.<\/p>\n\n\n\n<p>kolbast\u0131 hak\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcncelerine aynen sana kat\u0131l\u0131yorum. bug\u00fcnk\u00fc haliyle oynanan oyununun, kolbast\u0131yla yak\u0131ndan uzaktan hi\u00e7bir ilgisi yok.ben bu oyunun orjinal\u0131n\u0131,15 sene \u00f6nce, bu g\u00fcn 55-60ya\u015flar\u0131nda olan bir arkada\u015f gurubunu oynarlarken g\u00f6rd\u00fcm. eskiden i\u00e7ki\u00e7ilerin sarho\u015f, sarho\u015f oynamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 fakat ayakta zor durabilen bu ki\u015filerin ancak sendeliyerek saga sola yalpalayarak oynayabildiklerini anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. fig\u00fcrlerinde ve hareketlerinden de anla\u015f\u0131l\u0131yor zaten. 27 mAYIS 2009<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nihat Algan<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kolbast\u0131 konusunda \u00f6nce Ansiklopedik bilgi verelim.\/ Em.\u00d6\u011frt. \u015eakir Sa\u011flam<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2536,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[192,34,101],"tags":[250],"hf_cat_post":[],"class_list":["post-2514","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-18-sakir-saglam","category-folklor","category-halk-oyunlari","tag-kolbasti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2514","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2514"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2514\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2552,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2514\/revisions\/2552"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2536"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2514"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2514"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2514"},{"taxonomy":"hf_cat_post","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/hf_cat_post?post=2514"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}