{"id":2117,"date":"2015-12-15T18:27:21","date_gmt":"2015-12-15T16:27:21","guid":{"rendered":"http:\/\/turkelli.com\/wordpress\/?p=2117"},"modified":"2020-12-18T18:10:49","modified_gmt":"2020-12-18T15:10:49","slug":"turkellide-dugunler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/2015\/12\/15\/turkellide-dugunler\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkelli&#8217;de D\u00fc\u011f\u00fcnler"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>D\u00fc\u011f\u00fcnlerimiz \/Y\u00fck.Hem\u015fire G\u00fcler \u0130pek <\/strong><\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Eskiden d\u00fc\u011f\u00fcnlerimiz harika idi.<br>\u00c7ocuklu\u011fumda yap\u0131lan ve o zaman uygulanan \u015fekliyle anlatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m d\u00fc\u011f\u00fcnlerimizi. Art\u0131k unutulmaya y\u00fcz tutmu\u015f olan bu gelene\u011fimizi gelecek nesillere aktarmak beni mutlu edecek. Bu da bu site sayesinde olacakt\u0131r. Siteyi haz\u0131rlayanlara ve destek olanlara tekrar te\u015fekk\u00fcrler.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkelli\u2019de d\u00fc\u011f\u00fcn geleneklerinin epeyce de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zellikle orta ya\u015f\u0131n \u00fczerinde olanlar iyi bilecekleridir. Ben burada otuz k\u0131rk y\u0131l \u00f6nceki d\u00fc\u011f\u00fcnlerden \u00f6rnek vermek istiyorum.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"820\" height=\"547\" src=\"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/tohumluk_dugun.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2119\" srcset=\"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/tohumluk_dugun.jpg 820w, https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/tohumluk_dugun-300x200.jpg 300w, https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/tohumluk_dugun-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 820px) 100vw, 820px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Eskiden d\u00fc\u011f\u00fcnler \u00fc\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrerdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Cumartesi \u201c\u015fenlik g\u00fcn\u00fc\u201d \u015fenlik g\u00fcn\u00fc denilen g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131 \u201ck\u0131na gecesi\u201d (gece d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc) yap\u0131l\u0131r, Pazar g\u00fcn\u00fc as\u0131l d\u00fc\u011f\u00fcn, yani \u201cgelin alma\u201d yap\u0131l\u0131rd\u0131. Pazartesi g\u00fcn\u00fc ise \u201cgelin bakma\u201d ya da \u201coda bakma g\u00fcn\u00fc\u201d olarak an\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Birinci g\u00fcn:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Cumartesi sabah\u0131 erkenden d\u00fc\u011f\u00fcn evinde yemek haz\u0131rl\u0131klar\u0131 ba\u015flard\u0131. K\u00f6yde a\u015f\u00e7\u0131l\u0131k yapan kad\u0131nlar toplan\u0131r, \u00e7e\u015fitli yemekler pi\u015firirlerdi. Pi\u015firilen yemekle genellikle \u00e7orba, karalahana sarmas\u0131, yahni (et yeme\u011fi), kuru fasulye ve taze fasulye yeme\u011fi idi. Tatl\u0131 olarak s\u00fctla\u00e7, yufka tatl\u0131s\u0131 ya da lokma \u00e7e\u015fitleri olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu arada mahallenin gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcn evinde toplan\u0131p \u015fenlik (d\u00fc\u011f\u00fcn) \u00e7a\u011f\u0131rmak i\u00e7in toplan\u0131rlar. D\u00fc\u011f\u00fcn sahibi taraf\u0131ndan, iki\u015ferli ya da \u00fc\u00e7erli gruplar halinde k\u00f6y\u00fcn mahallelerine g\u00f6nderilirler ve \u015fenlik \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlard\u0131. Bu i\u015f i\u00e7in k\u0131zlar en g\u00fczel giysilerini ku\u015fan\u0131rlar ve her evi tek tek dola\u015f\u0131rlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Benim bu \u015fenlik \u00e7a\u011f\u0131rma ile k\u00fc\u00e7\u00fck bir an\u0131m var: Rahmetli Emanet\u00fbn Mehmet\u2019in \u015fenli\u011fini \u00e7a\u011f\u0131rmak i\u00e7in di\u011fer arkada\u015flarla K\u0131z\u0131l\u00e7ukur ve Aruz k\u00f6ylerine gittik. \u00c7a\u011f\u0131rma i\u015fini bitirdikten sonra k\u00f6yde, G\u00fcvende suyunun \u00fcst taraf\u0131nda, \u015fimdi art\u0131k kullan\u0131lmayan Gedik Ali suyunun yan\u0131ndan h\u0131zla inerken, yolun k\u0131y\u0131s\u0131ndaki derin kanala tepe \u00fcst\u00fc d\u00fc\u015ft\u00fcm. O zaman can\u0131m\u0131n ac\u0131mas\u0131ndan \u00e7ok \u015fenlik \u00e7a\u011f\u0131rmak i\u00e7in giydi\u011fim yeni al\u0131nan fosfor ye\u015fili h\u0131rkam\u0131n kirlenmesi beni \u00fczm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131z taraf\u0131nda gelinin arkada\u015flar\u0131 ve akrabalar\u0131 daha \u00f6nceden haz\u0131rlanan boh\u00e7alanm\u0131\u015f \u00e7eyizleri erkek evine g\u00f6t\u00fcr\u00fcp oda donatmak i\u00e7in toplan\u0131rlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Erkek evinden birka\u00e7 ki\u015fi pi\u015fen yemeklerden al\u0131p k\u0131z evine \u00e7eyiz almaya giderlerdi. E\u011fer k\u0131z\u0131n e\u015fyalar\u0131 varsa ta\u015f\u0131mak i\u00e7in eskiden at getirilirmi\u015f, sonralar\u0131 at\u0131n yerini araba ald\u0131. At ya da araba yoksa yatak, yorgan gibi e\u015fyalar s\u0131rtta ta\u015f\u0131n\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Erkek evinden gelenler, \u00e7eyiz sand\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne oturan k\u0131z\u0131n bir yak\u0131n\u0131n\u0131 (karde\u015fi ya da ye\u011feni) bah\u015fi\u015f verip kald\u0131r\u0131r, ondan sonra herkes eline birer boh\u00e7a alarak k\u0131z evinden \u00e7eyizleri erkek evine g\u00f6t\u00fcr\u00fcrlerdi. Erkek evine getirilen e\u015fyalar, hangi oda donat\u0131lacaksa o odaya yerle\u015ftirilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>0da donatma, gelinin karyolas\u0131n\u0131n d\u00fczenlemesi ve yapt\u0131\u011f\u0131 el i\u015fi \u00e7eyizlerin duvarlar ile tavana \u00e7aprazlama gerilen iplere serilmesi \u015feklinde olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Donatma i\u015fi bitti\u011finde damat \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r, oda ona teslim edilirdi. Damat oday\u0131 teslim edene bah\u015fi\u015f verir, kurulan sofralarda \u00e7eyizi getiren, donatan ki\u015filere yemek sunulurdu. Ayr\u0131ca ev sahibinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 zarflarda boh\u00e7a ta\u015f\u0131yanlara da bah\u015fi\u015f verilir, orda bulunan ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar\u0131n ba\u015f\u0131na ise hediye olarak k\u0131z\u0131n \u00e7eyizinden boncuk oyal\u0131 t\u00fclbentler sar\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu i\u015fler olurken k\u00f6y\u00fcn di\u011fer kad\u0131nlar\u0131, erkek evine ziyarete gelir, s\u00fct, m\u0131s\u0131r, fasulye, patates, lahana gibi d\u00fc\u011f\u00fcn evinde laz\u0131m olacak erzak\u0131 getirirler, yemeklerini yer ve giderlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gece D\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \/ K\u0131na Gecesi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ak\u015fam saat alt\u0131-yedi gibi d\u00fc\u011f\u00fcn nerede olacaksa orada toplan\u0131l\u0131r. D\u00fc\u011f\u00fcn sahibinin durumuna g\u00f6re kemen\u00e7e, davul-zurna ve di\u011fer ba\u015fka \u00e7alg\u0131 aletleri ile ge\u00e7 saatlere kadar oyunlar oynan\u0131r, horon tepilirdi. K\u0131z evinin iste\u011fine g\u00f6re k\u0131na gecesi nerede olacaksa, k\u0131z evinde veya d\u00fc\u011f\u00fcn yerinde olabilir. k\u0131na t\u00fcrk\u00fcs\u00fc s\u00f6yleyecek kad\u0131nlar, kemence \u00e7alan ki\u015fi oraya giderdi. K\u0131na t\u00fcrk\u00fcleri e\u015fli\u011finde gelin oturtulur, k\u0131na yo\u011frulurdu. Gelin elini k\u0131na koymak i\u00e7in vermez, b\u00fcy\u00fcklerini ister, onlar\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 al\u0131r ve bundan sonra k\u0131na koyulmas\u0131 i\u00e7in elini verirdi. Gelinin avucunun i\u00e7ine demir para konulur (\u015fimdi alt\u0131n konuluyor) ve k\u0131nas\u0131 yak\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131na t\u00fcrk\u00fcs\u00fcnden birka\u00e7 mani;<\/p>\n\n\n\n<p>Ay\u015fem nerden geliyon yayladan<\/p>\n\n\n\n<p>Bende seni tan\u0131mad\u0131m<\/p>\n\n\n\n<p>Aman da bayg\u0131n Ay\u015fem<\/p>\n\n\n\n<p>Bo\u011faz\u0131nda paradan<\/p>\n\n\n\n<p>Ay\u015fem nerden geliyon bah\u00e7eden<\/p>\n\n\n\n<p>Bende seni tan\u0131mad\u0131m<\/p>\n\n\n\n<p>Aman da bayg\u0131n Ay\u015fem<\/p>\n\n\n\n<p>Elindeki boh\u00e7adan<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131na t\u00fcrk\u00fclerini ayr\u0131ca yazaca\u011f\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130kinci G\u00fcn:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fc\u011f\u00fcn g\u00fcn\u00fc gen\u00e7 delikanl\u0131lar toplan\u0131r, d\u00fc\u011f\u00fcn sahibinin g\u00f6nderdi\u011fi mahallelerdeki evlere d\u00fc\u011f\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlard\u0131. Fakat bu zamanla unutuldu (birinci g\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lan \u015fenlik yeterli g\u00f6r\u00fcld\u00fc herhalde).<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00f6y\u00fcn kad\u0131n a\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 (pavut\u00e7u) gelir, kom\u015fu kad\u0131nlarla imece usul\u00fc hep beraber yard\u0131mla\u015farak yine yemekler haz\u0131rlan\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu arada gelin giydirilir ve s\u00fcslenirdi (\u00f6nceleri bu i\u015fi de k\u00f6yde kad\u0131nlar yapard\u0131, \u015fimdi gelin kuaf\u00f6re gidiyor ve d\u00fc\u011f\u00fcn saatinde k\u00f6ye d\u00f6n\u00fcyor). Daha sonra erkek taraf\u0131nda toplanan k\u00f6yl\u00fcler hep beraber k\u0131z evine gelini almaya giderler, silah atarak geldiklerini haber verirlerdi. Daha eskilerden k\u00f6y\u00fcn ya\u015fl\u0131lar\u0131 da gider, gelini evden ilahi okuyarak \u00e7\u0131kar\u0131rlarm\u0131\u015f. D\u00fc\u011f\u00fcn alay\u0131 k\u0131z evinin kap\u0131s\u0131na gelince kap\u0131 gelinin bir yak\u0131n\u0131 taraf\u0131ndan kilitlenir, bah\u015fi\u015f verilerek kap\u0131 a\u00e7t\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu arada gelinin erkek karde\u015fi gelinin beline ku\u015fak \u00e7evirir ve kurdele (k\u00f6yde \u201ca\u201d uzun olarak \u201ckurd\u00e2le\u201d denilir) ba\u011flard\u0131. Gelin, ailesi ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp kucakla\u015f\u0131r, evden ayr\u0131lmaya haz\u0131rlanan gelinin kollar\u0131na iki ki\u015fi girerdi. Gelinin koluna giren ki\u015filer geline nerede duraca\u011f\u0131n\u0131, nereden bah\u015fi\u015f al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek yol boyunca geline e\u015flik ederlerdi. Buna g\u00f6re evden \u00e7\u0131k\u0131\u015fta, yolda, k\u00f6pr\u00fc ve engebeli yerlerde gelini durdurup \u201cgelin ge\u00e7emiyor ya da \u00e7\u0131kam\u0131yor\u201d derler, erkek taraf\u0131ndan kay\u0131npeder, amca, day\u0131 gibi yak\u0131n akrabalar\u0131n geline bah\u015fi\u015f vererek ge\u00e7mesini sa\u011flarlard\u0131. \u015eimdi bunun yerini d\u00fc\u011f\u00fcnlerde tak\u0131 t\u00f6reni ald\u0131. Herkes hediyesini tak\u0131 t\u00f6reninde veriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Damat gelini yolda kar\u015f\u0131lar, teslim al\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Gelin evin kap\u0131s\u0131na gelince damad\u0131n annesi gelir ve geline ah\u0131rdaki ine\u011fi ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler, damad\u0131n babas\u0131 da bir tarla ba\u011f\u0131\u015flar bah\u015fi\u015fini verirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Gelin eve girmeden \u00f6nce e\u015fi\u011fe bir tas su b\u0131rak\u0131l\u0131r ve kap\u0131ya k\u0131rm\u0131z\u0131 bir ip ba\u011flan\u0131rd\u0131. Gelin e\u015fikten ge\u00e7erken bir tekmeyle suyu devirir ve eliyle k\u0131rm\u0131z\u0131 ipi kopar\u0131rd\u0131. Bu \u201cher i\u015fi su gibi olsun\u201d ve \u201cher zorlu\u011fu yensin\u201d anlamlar\u0131na gelirdi. Bu s\u0131rada gelinin ba\u015f\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131ya toz seker d\u00f6k\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Bu da \u201c\u015feker gibi tatl\u0131 olsun\u201d anlam\u0131na gelirdi. E\u015fi\u011fi a\u015ft\u0131ktan sonra gelin kendisi i\u00e7in haz\u0131rlanan gelin odas\u0131na girerdi. B\u00f6ylece davetliler i\u00e7in ikinci g\u00fcnde bitmi\u015f olur, herkes yava\u015f\u00e7a da\u011f\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha sonra imam ya da hoca gelir, imam nikah\u0131 k\u0131y\u0131l\u0131r, nikah yeme\u011fi yenilirdi. Gece olunca damat iki el silah atar, bu da damat oldu\u011funun i\u015fareti say\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Ertesi g\u00fcn \u00f6\u011fleden sonra yine bilhassa kad\u0131nlar toplan\u0131r, gelinin \u00e7eyizi bak\u0131l\u0131r, ne i\u015flemi\u015f ne dokumu\u015f incelenirdi. Kemence e\u015fli\u011finde horonlar oynan\u0131r, kemence yoksa d\u00fcd\u00fck \u00e7al\u0131n\u0131r, o da yoksa bir ki\u015fi a\u011fz\u0131 ile t\u00fcrk\u00fc s\u00f6yler ve b\u00f6ylece e\u011flenilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00dc\u015fl\u00fck (\u00dc\u00e7l\u00fck):<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7 g\u00fcn sonra k\u0131z evinde yemekler haz\u0131rlan\u0131r, gelin baba evine davet edilirdi. Erkek evinden akrabalarla birlikte k\u0131z evine gidilirdi. Damat eve girmez k\u00fcser, kay\u0131nvalide \u00f6nceden haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 hediyesini damada vererek damad\u0131 eve al\u0131rd\u0131. Sofralar kurulur, damat arkada\u015flar\u0131 ile ayn\u0131 sofraya oturur, yemekler yenirdi. Yemek bitince damat sofrada bo\u015f tepsiyi ters \u00e7evirir alt\u0131na bah\u015fi\u015f koyard\u0131. Bu arada sofradan ka\u015f\u0131k \u00e7al\u0131n\u0131r, saklan\u0131rd\u0131. Yemek sonunda damad\u0131n oturdu\u011fu sofraya mendil da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r, sohbetler edilirdi. Gelin baba evinde b\u0131rak\u0131l\u0131rd\u0131 (sonradan bu da de\u011fi\u015fti, \u015fimdi gelin babas\u0131n\u0131n evinde kalm\u0131yor).<\/p>\n\n\n\n<p>Evden \u00e7\u0131karken damat ayakkab\u0131s\u0131n\u0131 bulamaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc saklanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nceden tedbir al\u0131p kendisi saklamazsa emanet ayakkab\u0131 ile kendi evine geri giderdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ertesi g\u00fcn kahvalt\u0131ya birka\u00e7 ki\u015fi gelini almak i\u00e7in gelir, kahvalt\u0131dan sonra gelini al\u0131p damad\u0131n evine giderlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylece bir d\u00fc\u011f\u00fcn de sona ermi\u015f olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bildi\u011fim kadar\u0131yla anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m, daha do\u011frusu ya\u015fad\u0131klar\u0131mdan bir kesit olan bu yazd\u0131klar\u0131m\u0131n sitemize bir katk\u0131s\u0131 olur umudunday\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"726\" height=\"482\" src=\"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/horon4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2118\" srcset=\"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/horon4.jpg 726w, https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/horon4-300x199.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 726px) 100vw, 726px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fc\u011f\u00fcnlerimiz \/Y\u00fck.Hem\u015fire G\u00fcler \u0130pek<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2120,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[184,34,99],"tags":[213],"hf_cat_post":[],"class_list":["post-2117","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-3-guler-ipek","category-folklor","category-gelenekler","tag-dugunler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2117"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2431,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2117\/revisions\/2431"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2120"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2117"},{"taxonomy":"hf_cat_post","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/hf_cat_post?post=2117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}