{"id":1363,"date":"2014-12-10T17:59:41","date_gmt":"2014-12-10T15:59:41","guid":{"rendered":"http:\/\/turkelli.com\/wordpress\/?p=1363"},"modified":"2020-12-20T18:46:30","modified_gmt":"2020-12-20T15:46:30","slug":"1363","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/2014\/12\/10\/1363\/","title":{"rendered":"Ke\u00e7i Ve Erozyon"},"content":{"rendered":"\n

Ke\u00e7i Orman \u0130\u00e7in Zararl\u0131 De\u011fil Yararl\u0131 da Olabilir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

En \u00f6nemlisi de orman diplerinin temizlenmemesidir. Orman diplerinin temizlenmemesi ve yap\u0131lan ihmaller yang\u0131nlar\u0131n h\u0131zla yay\u0131lmas\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tabii b\u00fct\u00fcn bunlar orman y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli stratejilerdir. Uzun zamand\u0131r y\u00fcksek yap\u0131l\u0131 bitkilerin k\u00f6k biyolojisini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in a\u011faca ve ormana ayr\u0131 bir ilgi duymaktay\u0131m<\/p>\n\n\n\n

Orman M\u00fchendisleri Marmara B\u00f6lgesi Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. U\u00e7kun Geray ise ilkimin kurakla\u015fmas\u0131 ile ba\u015flayan yang\u0131nlar\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme ekonomisi uygulanmas\u0131 gerekti\u011fini belirtti. Ancak b\u00fct\u00fcn bu \u00f6nlemlere ra\u011fmen do\u011fan\u0131n kendi y\u00f6ntemleri ve ekolojisine de dikkat edilmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00d6zellikle do\u011fan\u0131n ve ekolojinin yasalar\u0131ndan biri de ke\u00e7inin ekosistemdeki yeridir. Akdeniz b\u00f6lgesinin orman yang\u0131nlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan di\u011fer b\u00f6lgelere g\u00f6re daha az etkilendi\u011fi belirtilmektedir. Yang\u0131n\u0131n nedenini tam olarak bilmiyoruz ancak Akdeniz b\u00f6lgesinde meydana gelen yang\u0131nlar ile birlikte akl\u0131ma k\u0131l ke\u00e7ilerinin varl\u0131\u011f\u0131 gelir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ke\u00e7i Akdeniz Bitki \u00d6rt\u00fcs\u00fc \u0130\u00e7in Zararl\u0131 m\u0131?<\/p>\n\n\n\n

Orman yang\u0131nlar\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda konuyu bilen bilim insanlar\u0131 i\u00e7in hep akla ke\u00e7iler gelir. Genelde ke\u00e7iler orman i\u00e7in zararl\u0131d\u0131r diye su\u00e7lu ilan edilir. Hatta baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in ormana zarar veriyor gerek\u00e7esiyle soyu t\u00fckensin diye fetva da verilmektedir. Ancak ger\u00e7e\u011fin kendisi \u00f6yle de\u011fildir. Akdeniz maki bitki toplulu\u011funun oldu\u011fu alanlarda belki daha eski olan tarihi kay\u0131tl\u0131 bilgi ile M\u00d6 4000 y\u0131llar\u0131ndan bu yana ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin etti\u011fimiz latincesi Capra \u0130ngilizceci Ordinary Goat olarak bilinen k\u0131l ke\u00e7ileri do\u011fan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar s\u00fcrd\u00fcregelmi\u015flerdir. Bir yandan do\u011fan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan ke\u00e7ilerin do\u011fan\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 ilan etmek do\u011fan\u0131n diyalekti\u011fine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Her t\u00fcrl\u00fc arazi ko\u015fullar\u0131na adapte olabilmesi ve manevra yetene\u011fi y\u00fcksek olan k\u0131l ke\u00e7isi genelde d\u00fcz ovada beslenmek yerine orman ve kayal\u0131k alanda beslenmeyi daha \u00e7ok tercih etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011faya Sayg\u0131, Ke\u00e7iye Sayg\u0131 Orman\u0131 Yang\u0131ndan Korur<\/p>\n\n\n\n

Orman yang\u0131nlar\u0131 konusundaki en \u00f6nemli y\u00f6netim, anlay\u0131\u015f\u0131ma g\u00f6re dip temizleme i\u015flemidir. Bilindi\u011fi gibi ke\u00e7inin otland\u0131\u011f\u0131 makilik Akdeniz ekosisteminde dip temizlemeden dolay\u0131 daha az yang\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 da bilinen bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n\n\n\n

\u00dclkemizde Akdeniz havzas\u0131nda 100 milyon hektarl\u0131k alan kaplayan ve Akdeniz iklim tipinin klimaks bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc olan makiliklerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bug\u00fcne kadar ta\u015f\u0131mas\u0131nda ke\u00e7ilerin varl\u0131\u011f\u0131 da inkar edilemez. Ke\u00e7inin hep maki bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcne sahip ormanlar \u00fczerinde bask\u0131 unsuru oldu\u011fu s\u00f6ylenir. Bu nedenle ormanlar\u0131n gen\u00e7 fidanlar\u0131n\u0131 yok etti\u011fi iddia edilir. Evet ormanlar\u0131n gen\u00e7 fidanlar\u0131na zarar verdi\u011fi do\u011frudur, ancak ke\u00e7ilerin oldu\u011fu ortamda ormanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc de bir ba\u015fka ge\u00e7ektir. Ancak unutmamak gerekir ki orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n neredeyse tamam\u0131na yak\u0131n\u0131n\u0131n nedeni insan fakt\u00f6r\u00fc ve a\u00e7\u0131lan alanlar\u0131n do\u011faya uygun olmayan bask\u0131, yeni kesim, tarla a\u00e7ma ve k\u00fclt\u00fcr orman\u0131 alanlar\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Kontroll\u00fc Ke\u00e7i Otlat\u0131lmas\u0131 Yararl\u0131d\u0131r<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya bilim \u00e7evrelerinin \u00f6nerdi\u011fi ve bizim orman bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da kabul etti\u011fi \u201cke\u00e7iler ormanlar\u0131n fahri dip temizleyicileri\u201d ifadesi \u00e7ok anlaml\u0131d\u0131r. Ke\u00e7ilerin orman i\u00e7inde yaratt\u0131klar\u0131 seyreltme olay\u0131 ve a\u00e7t\u0131klar\u0131 patika yollardan dolay\u0131 hem yang\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 ve yay\u0131lmas\u0131 engellenmi\u015f olmakta hem de yang\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7 alanlara ula\u015f\u0131lmas\u0131nda yarar sa\u011flayan etkisi bulunmaktad\u0131r. Kemirgen ve sel\u00fclozu y\u00fcksek bitkileri tercih eden ke\u00e7iler makiliklerde bir tarafta dipte biriken otlar\u0131 temizlerken di\u011fer taraftan a\u011fa\u00e7lar\u0131 \u00fcst dallar\u0131n\u0131 1.5-2 m kadar t\u0131rmanarak besinlerini sa\u011flarken do\u011fal olarak a\u011fa\u00e7lar\u0131 budayarak yang\u0131ndan korur. Ke\u00e7inin olmamas\u0131 durumunda di\u011fer otlar geli\u015fiyor ve yaz\u0131n kuruyan otlar mercek etkisi yapan cam k\u0131r\u0131klar\u0131 nedeniyle yang\u0131na davetiye \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle makilikler aras\u0131nda koridorlar a\u00e7arak olas\u0131 yang\u0131nlar\u0131 \u00f6nlemeleri ormanc\u0131lar taraf\u0131ndan benimsenmektedir. Ke\u00e7ilerin s\u00fcrg\u00fcnlerin oldu\u011fu d\u00f6nemin d\u0131\u015f\u0131nda otlat\u0131lmas\u0131 bu konuda orman k\u00f6yl\u00fclerinin bilin\u00e7lendirilmesi ve orman\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. \u00d6zellikle vurgulanmas\u0131 gereken KONTROLL\u00dc OTLATMA ve ke\u00e7i yeti\u015ftiricilerinin bilin\u00e7lendirilmesi orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ve ormanlar\u0131n do\u011fas\u0131na uygun korunmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 yararl\u0131 bir i\u015flemdir..<\/p>\n\n\n\n

Bilim \u0130nsanlar\u0131 Ke\u00e7i-Ekosistem-Yang\u0131n \u0130li\u015fkisini Ara\u015ft\u0131rmal\u0131d\u0131r<\/p>\n\n\n\n

Kald\u0131 ki yang\u0131nlar \u00e7o\u011funlukla rant\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu m\u00fcdahaleli alanlarda \u00e7\u0131k\u0131yor. Yeni veya yenilenen dikim alanlar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere ekosistemin ta\u015f\u0131yamayaca\u011f\u0131 a\u011fa\u00e7land\u0131rma alanlar\u0131nda yang\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylersek yanl\u0131\u015f olmaz.<\/p>\n\n\n\n

Maki bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc kendi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi en y\u00fcksek olan bir bitki toplulu\u011fu olup yang\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha az olan korumal\u0131 bir bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Yar\u0131 kurak, uzun s\u00fcren yaz s\u0131caklar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu co\u011frafyalarda makinin kendini s\u00fcrd\u00fcrmesi ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc de a\u00e7\u0131klanamaz. S\u00f6z konusu alanlarda ke\u00e7inin sistemden \u00e7ekildi\u011fi durumlarda otsu t\u00fcrlerin \u00e7o\u011falmas\u0131 ile yang\u0131na hassas hale gelir ve alanlar\u0131n yang\u0131nla tahribat\u0131 artar. Nihayet bunun en a\u00e7\u0131k \u00f6rne\u011fi \u00fclkemizin Akdeniz B\u00f6lgesinde Ege ve di\u011fer b\u00f6lgelere g\u00f6re daha az yang\u0131n \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu konuda ormanc\u0131lar, toprak ve ekoloji bilimcilerininin ortak ara\u015ft\u0131rma yapmas\u0131 \u00e7ok yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ke\u00e7i Orman Dostudur Sorun \u0130nsandan Kaynaklan\u0131yor<\/p>\n\n\n\n

Son y\u0131llarda do\u011fal bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcne ve binlerce y\u0131ll\u0131k adaptasyona ra\u011fmen bir \u00fcst Klimaks bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn sisteme al\u0131nmas\u0131 ile ba\u015flayan k\u00fclt\u00fcr ormanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n toprak, besin ve su talebinin fazla olmas\u0131 nedeniyle hem ba\u015far\u0131l\u0131 olmamakta hem de yang\u0131na davetiye \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu ba\u011flamda Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 A\u011fa\u00e7land\u0131rma Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn konuyu yeniden dikkate alarak tek bitki yerine do\u011faya adapte olmu\u015f bitki t\u00fcrleri zenginli\u011fine d\u00f6nmesi ve ke\u00e7i ile maki bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn korunmal\u0131 duruma getirilmesi yararl\u0131 olacakt\u0131r. Bu ba\u011flamda insan\u0131n do\u011faya m\u00fcdahalesi durdurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fay\u0131 kendi haline b\u0131rak\u0131rsan do\u011fa daha ba\u015far\u0131l\u0131 bir denge i\u00e7inde ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir. Do\u011fa g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar aslan ve kaplan gibi gevi\u015f getiren hayvanlar\u0131 yiyerek beslenen hayvanlarla dengeyi bozmad\u0131\u011f\u0131 gibi a\u011fa\u00e7lar\u0131n fidanlar\u0131n\u0131 yiyen ke\u00e7iler de t\u00fckenmedi. Do\u011fa kendi dengesini kendisi kurmakta ve ihtiyac\u0131 kadar\u0131n\u0131 t\u00fcketmektedir. As\u0131l sorunu g\u00f6z\u00fc doymayan, bir anda binlercesini yok eden insanda aramak gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fan\u0131n yasalar\u0131n\u0131n bilinmesi do\u011fan\u0131n y\u00f6netilmesine b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sunulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Do\u011fay\u0131 bilmeden kulaktan dolma bilgiler ile yola \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 durumunda ke\u00e7iler \u201cg\u00fcnah ke\u00e7isi\u201d olurlar.<\/p>\n\n\n\n

Ke\u00e7i Say\u0131s\u0131n\u0131 Art\u0131ral\u0131m, Ormanlar\u0131 Yang\u0131ndan Daha \u0130yi Koruyal\u0131m<\/p>\n\n\n\n

Ke\u00e7i ile do\u011fan\u0131n otlat\u0131lmas\u0131 ormanlar\u0131n yang\u0131ndan kurtar\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir unsur ocakt\u0131r. Onun i\u00e7in Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ke\u00e7i say\u0131s\u0131n\u0131 azaltmas\u0131 de\u011fil tam terinse art\u0131rmas\u0131, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcne destek \u00e7\u0131kmas\u0131 ve korumas\u0131 \u00f6nerilmedir. Do\u011fal alanlar\u0131n kontroll\u00fc ke\u00e7i otlatmas\u0131na a\u00e7\u0131lmas\u0131, b\u00f6lge \u00e7ift\u00e7isi ve k\u00f6yl\u00fclerinin ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 olabilece\u011fi gibi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 s\u00fct ve beslenmesi i\u00e7in de yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ke\u00e7iyi bilmeden d\u00fc\u015fman ilan etmeyelim, yararl\u0131 hayvan\u0131n hakk\u0131n\u0131 verelim.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsan olarak tahrip etti\u011fimiz, yak\u0131p y\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z do\u011fam\u0131z\u0131n zarar\u0131n\u0131 ke\u00e7iye y\u00fcklemekten vazge\u00e7elim. Do\u011faya ve ke\u00e7iye sayg\u0131, insana ve ormana sayg\u0131dan ge\u00e7er. Ke\u00e7i ile u\u011fra\u015fmaktan vaz ge\u00e7elim insan\u0131m\u0131z\u0131 duyarl\u0131 ve bilin\u00e7li duruma getirecek s\u00fcre\u00e7lere ta\u015f\u0131man\u0131n yollar\u0131n\u0131 arayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fczelim \u00fclkemizin do\u011fal kaynaklar\u0131n\u0131 do\u011fru tan\u0131yal\u0131m, ekolojimizi iyi koruyal\u0131m, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fin ilkelerine de\u011fer verelim. \u00dclkemizin e\u011fitimli insanlar\u0131n\u0131n orman yang\u0131nlar\u0131 konusunda biraz daha duyarl\u0131 olmas\u0131, \u00e7evresini ba\u015fta sigara izmariti, \u015fi\u015fe ve di\u011fer mercek etkisi yaratacak materyalleri ormanl\u0131k alana atmamalar\u0131 konusunda toplumun e\u011fitilmesi ve uyar\u0131lmas\u0131 yararl\u0131 olacakt\u0131r. Hepimiz bu co\u011frafyan\u0131n her y\u00f6nden ya\u015fan\u0131labilir olmas\u0131ndan sorumluyuz. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z i\u00e7in de\u011fil, g\u00fczel gelece\u011fimiz i\u00e7in \u00fczerimize d\u00fc\u015fen sorumlulu\u011fu yerine getirelim.<\/p>\n\n\n\n

Not: Say\u0131n Hocam, baz\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131n e-posta adresi bir \u015fekilde makinemdeki adres listesine tak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. e-posta almak istemeyenler l\u00fctfen belirtin isminizi listeden \u00e7\u0131kar\u0131r\u0131m. \u015eimdiden ilginize te\u015fekk\u00fcr ederim. Sayg\u0131lar\u0131mla<\/p>\n\n\n\n

Not: Daha \u00f6nce ke\u00e7i ve erozyon konusunda yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131m\u0131 ilgilenenlerin bilgisine sunuyorum<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ukurova\u2019da Ke\u00e7i ve Erozyon<\/p>\n\n\n\n

Su\u00e7lu ke\u00e7i mi? \u0130nsan m\u0131?<\/p>\n\n\n\n

Prof. Dr. \u0130brahim Orta\u015f<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ukurova \u00dcniversitesi, Ziraat Fak\u00fcltesi, Toprak B\u00f6l\u00fcm\u00fc, Adana.<\/p>\n\n\n\n

Erozyon Nedir?<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ocuklu\u011fumda ke\u00e7i ve o\u011flak g\u00fcderek b\u00fcy\u00fcd\u00fcm. Hatta annemin s\u00fct\u00fc yetersiz oldu\u011fu i\u00e7in de ke\u00e7i s\u00fct\u00fc ile b\u00fcy\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f\u00fcm. Bilindi\u011fi gibi anne s\u00fct\u00fcne en yak\u0131n s\u00fct ke\u00e7i s\u00fct\u00fcd\u00fcr. Onun i\u00e7in ke\u00e7ilere kar\u015f\u0131 bir sempatim vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ancak ke\u00e7i ile ormanlar\u0131n zay\u0131flat\u0131lmas\u0131 ve erozyon aras\u0131nda bir ba\u011f kuruldu\u011fu i\u00e7in konu bilimsel olarak ilgimi \u00e7ekmektedir. Onun i\u00e7in konunun a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00f6ncelikle erozyon nedir? Ke\u00e7i ne kadar erozyonun olu\u015fmas\u0131nda etkindir? \u0130nsan\u0131n rol\u00fc ihmal m\u0131 ediliyor? Onu a\u00e7\u0131klayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Erozyon \u201cTopra\u011f\u0131n su ve r\u00fczg\u00e2r gibi do\u011fal etmenleri ile a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucunda bulundu\u011fu yerden ba\u015fka yerlere s\u00fcr\u00fcklenmesidir\u201d. Bu i\u015flem ger\u00e7ekle\u015fince arazinin y\u00fczeyinde bitkilerin besin elementi ve su sa\u011flad\u0131klar\u0131 k\u0131s\u0131m uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bitkisel \u00fcretim istenilen \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7ekle\u015fememektedir. Bunun olu\u015fturdu\u011fu etkiler maddi ve manevi boyut ile ciddi sorunlar yaratmaktad\u0131r. \u0130nsanl\u0131k, yanl\u0131\u015f toprak ve bitki y\u00f6netimi nedeniyle yurtlar\u0131ndan olmu\u015ftur. Bunu da en iyi Orta Asya\u2019dan Anadolu\u2019ya g\u00f6\u00e7 eden T\u00fcrkler biliyor.<\/p>\n\n\n\n

Erozyon iki \u015fekilde olu\u015fur<\/p>\n\n\n\n

  1. Do\u011fal yolla olu\u015fan etkiler<\/li>
  2. \u0130nsan faaliyetleri sonucu olu\u015fan etkilerle.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    Do\u011fal olan erozyon do\u011fal s\u00fcrecin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Baz\u0131 k\u00fclt\u00fcrel \u00f6nlemlerle do\u011fal erozyon \u00f6nlenebilir. Ancak do\u011fal erozyonun faydalar\u0131 da bulunmaktad\u0131r. E\u011fer do\u011fal erozyon olmasayd\u0131 bug\u00fcn \u00c7ukurova diye bir verimli tar\u0131m ovas\u0131 olmaz idi. Denizlerdeki canl\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu erozyon sonucu \u0131rmaklardan denize ta\u015f\u0131nan organik bile\u015fikleri t\u00fcketerek ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedirler. Ekosistemin i\u015fleyi\u015f mekanizmas\u0131 i\u00e7inde canl\u0131lar\u0131n birbirini yiyerek s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011finde do\u011fal erozyonun bir miktar faydas\u0131 da vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    \u0130nsan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 erozyon ise \u00e7ok daha ciddi sorun yaratmaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n do\u011faya hakim olmas\u0131 ile ba\u015flayan do\u011fa-insan sava\u015f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak devam eden erozyon riski g\u00fcnden g\u00fcne artarak devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

    \u0130nsan Do\u011fa \u0130li\u015fkisi<\/p>\n\n\n\n

    Orta Asya da yanl\u0131\u015f arazi kullan\u0131m\u0131 ve otlatma sonucu yurtlar\u0131n\u0131 terk etmek zorunda kalan T\u00fcrk boylar\u0131 Anadolu\u2019ya vard\u0131klar\u0131nda adeta her taraf\u0131 ye\u015filliklerle kapl\u0131 bir yurt bulmu\u015flard\u0131. Ankara\u2019n\u0131n \u00c7ubuk il\u00e7esi civar\u0131nda Y\u0131ld\u0131r\u0131m Beyaz\u0131t ile Timurlenk\u2019in fillerinin orman i\u00e7inde a\u011fa\u00e7lar\u0131n alt\u0131nda saklanarak sava\u015ft\u0131klar\u0131 s\u00f6ylenmektedir.<\/p>\n\n\n\n

    Arkeologlar M\u00d6 3-4 bin y\u0131l \u00f6nce Orta Anadolu\u2019da ya\u015fayan Hititlerin \u00c7ukurova\u2019ya \u015fimdiki G\u00fclek bo\u011faz\u0131ndan inmeyi denediklerini yo\u011fun ormanlarla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131 ki, ondan ba\u015fka da ge\u00e7i\u015f yolunun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyorlar. Milattan \u00f6nce 430 y\u0131l\u0131nda Atinal\u0131 Kirus (Kyrus M.\u00d6. 401) Kilikya B\u00f6lgesinde her t\u00fcrl\u00fc meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131 ve asmalar\u0131 bol olan bir ovaya indi\u011fini ve burada susam, dar\u0131, bu\u011fday ve arpa yeti\u015fti\u011fini belirtmektedir.<\/p>\n\n\n\n

    Karatepe r\u00f6lyeflerine yans\u0131yan resimlerde b\u00f6lgede hurma tar\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Evliya \u00c7elebi, Seyahatnamesinde, Adana ovas\u0131nda ekilmi\u015f arazinin \u00e7oklu\u011fundan ve nimetlerinin bollu\u011fundan s\u00f6z ederken, portakal, limon, zeytin, incir, nar ve \u015feker kam\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6verek, pamu\u011fun her tarafa buradan gitti\u011fini, halk\u0131n \u00e7o\u011funun pamuktan para kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler.<\/p>\n\n\n\n

    1850 y\u0131llar\u0131ndan Alman El\u00e7isi Karata\u015f il\u00e7esine yo\u011fun bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc ve y\u0131rt\u0131c\u0131 hayvanlardan dolay\u0131 gidemedi\u011fini ve Do\u011fankent civar\u0131ndan geri d\u00f6nmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n

    Dinlerin k\u00f6keni olarak bilinen Hz. \u0130brahim, Mezopotamya\u2019daki Ur \u015fehrinden gelmi\u015f, 75 ya\u015f\u0131na kadar Harran\u2019da tar\u0131mla u\u011fra\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Nemrut\u2019un, Hz. \u0130brahim\u2019i Urfa kalesinden Manc\u0131n\u0131k ile dev odun ate\u015finin \u00fczerine atmas\u0131 ve odun par\u00e7alar\u0131n\u0131n mucizeyle birer bal\u0131k olmas\u0131 ge\u00e7mi\u015fte b\u00f6lgenin ormanl\u0131k oldu\u011funun ve verimli alanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi olarak kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

    Evliya \u00c7elebi Seyahatnamesinde Gaziantep\u2019e palmiye bah\u00e7eleri aras\u0131ndan girdi\u011fini s\u00f6yler. Gavurda\u011f\u0131n\u0131n ve Toroslar\u0131n y\u00fcksek \u00e7am a\u011fa\u00e7lar\u0131ndan bahsedilir. Bug\u00fcn ise kuru tar\u0131m\u0131n ve zeytin, f\u0131st\u0131k ve asman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda susuz hi\u00e7 bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn yeti\u015fmedi\u011fi herkesin malumudur. Uygarl\u0131\u011f\u0131n be\u015fi\u011fi olarak an\u0131lan b\u00f6lgede ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze y\u00fcr\u00fct\u00fclen arkeolojik kaz\u0131lar, bu b\u00f6lgede ge\u00e7mi\u015fte tar\u0131m\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yanl\u0131\u015f toprak y\u00f6netimi sonucu arazinin bozunuma u\u011frad\u0131\u011f\u0131 ve bunun sonucu olarak zaman zaman b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7lerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde deliller ileri s\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n

    T\u00fcm bu geli\u015fmeler, tarihi bilgi ve belgeler toplum olarak arazi kullan\u0131m\u0131 konusunda \u00e7ok duyarl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

    Bu s\u00fcre\u00e7te ne t\u00fcr yanl\u0131\u015flar yap\u0131ld\u0131? Veya \u00fclkemizin erozyon ve \u00e7\u00f6lle\u015fmeye neden olan ba\u015fl\u0131ca etkenler nelerdir<\/p>\n\n\n\n

    1. Mera niteli\u011findeki arazilerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn s\u00fcr\u00fclerek tar\u0131ma a\u00e7\u0131lmas\u0131,<\/li>
    2. Meralar\u0131n kapasitesinin \u00fczerinde otlat\u0131lmas\u0131,<\/li>
    3. Tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n yerle\u015fim yerlerine a\u00e7\u0131lmas\u0131 (Adana bunun ciddi bir \u00f6rne\u011fidir),<\/li>
    4. Plans\u0131z g\u00f6\u00e7ler sonucu yerle\u015fim yerlerinin a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcmesinin do\u011fa \u00fczerinde yarat\u0131\u011f\u0131 tahribat,<\/li>
    5. 5. Ormanlar\u0131n tahribi,gibi fakt\u00f6rler yan\u0131nda do\u011fal erozyonun da etkisiyle \u00fclkemizin da\u011flar\u0131ndan ovalar\u0131na ve denizlerine geni\u015f bir sedimantasyon ta\u015f\u0131nmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve s\u00fcre\u00e7 devam etmektedir.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

      Azalan meralar\u0131n yetersizli\u011fi, hayvan yemlerinin azalmas\u0131 sonucu \u00fclkenin hayvan varl\u0131\u011f\u0131nda da ciddi zaaflar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Tar\u0131m d\u0131\u015f\u0131 alanlar\u0131n tar\u0131ma a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve hayvanlar\u0131n beslenme alanlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 do\u011fal olarak ormanlar\u0131n beslenme alan\u0131 olarak se\u00e7ilmesine neden olmu\u015ftur. Ke\u00e7i; koyun ve s\u0131\u011f\u0131rlardan farkl\u0131 olarak daha dayanakl\u0131 olmas\u0131 ve orman a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n yapraklar\u0131n\u0131 t\u00fcketiyor olmas\u0131 nedeniyle eskiden beri erozyona neden olan bir hayvan olarak bilinir. Bu s\u00fcre\u00e7te ke\u00e7inin konu olmas\u0131 ve ke\u00e7i nezdinde erozyonun nedenleri ve \u00e7\u00f6z\u00fcm yolar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 bilimsel ve sosyo-ekonomik y\u00f6nden bir b\u00fct\u00fcn olarak i\u015flenmelidir.<\/p>\n\n\n\n

      \u201cG\u00fcnah Ke\u00e7ide mi?\u201d<\/p>\n\n\n\n

      S\u00f6z konusu \u201cOrman, Ke\u00e7i, Erozyon ve Turizm\u201d konulu tart\u0131\u015fmada, ke\u00e7i erozyona neden olabilir mi? Olursa etkisi ne kadar olur?<\/p>\n\n\n\n

      Bu konuda ulus ve uluslararas\u0131 literat\u00fcr ne diyor?<\/p>\n\n\n\n

      Ke\u00e7inin bulunmad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde erozyonun nedeni nas\u0131l a\u00e7\u0131klanacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin erozyonun yo\u011fun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesinde ne kadar ke\u00e7i bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

      Ke\u00e7i Akdeniz ikliminin bir hayvan\u0131. Ve bu ku\u015fa\u011f\u0131n hakim bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc ise makiliklerdir. Yani k\u0131sa boylu bitkilerdir. Ke\u00e7inin binlerce y\u0131ld\u0131r bu ekolojide ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve bulundu\u011fu do\u011fa ile i\u00e7 i\u00e7e mutlu bir \u015fekilde bug\u00fcne kadar geldiyse ve erozyona neden oldu\u011fu konusunda da ciddi bir verinin olmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini dikkate al\u0131rsak sorun ke\u00e7i de\u011fildir anlay\u0131\u015f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Ke\u00e7i y\u00fcz\u00fcnden Akdeniz makilerinde \u00f6nemli bir azalma olup olmad\u0131\u011f\u0131 ciddi ara\u015ft\u0131rmalarla ortaya konmaya muhta\u00e7t\u0131r. Tabii siyasiler de\u011fil, ormanc\u0131lar, botanik\u00e7iler, peyzaj mimarlar\u0131, zoologlar ve ziraat\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan.<\/p>\n\n\n\n

      Sorular\u0131n\u0131n cevab\u0131 s\u00f6ylendi\u011fi gibi, sorun ke\u00e7i de\u011fil \u0130NSAN.<\/p>\n\n\n\n

      “G\u00fcnah Ke\u00e7isi Nedir\u201d<\/p>\n\n\n\n

      Hepimiz \u201cinat\u00e7\u0131 ke\u00e7i\u201d, \u201cke\u00e7i gibi da\u011fa t\u0131rmanan\u201d \u201cke\u00e7ileri ka\u00e7\u0131rmak\u201d ve de\u011fi\u015fik anekdotlar yan\u0131nda ke\u00e7inin s\u00fct\u00fcn\u00fcn ne kadar yarl\u0131 oldu\u011funu biliriz. Ancak ke\u00e7i hakk\u0131ndaki en eski anekdot ise \u201cg\u00fcnah ke\u00e7isidir\u201d. Yahudilikte g\u00fcnahlardan ar\u0131nman\u0131n bir yolunun da Tanr\u0131\u2019ya kurban vermek oldu\u011fu; bir ke\u00e7i al\u0131p \u00e7\u00f6le sald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda onunla g\u00fcnahlar\u0131m\u0131zdan da ar\u0131naca\u011f\u0131m\u0131z (uzakla\u015faca\u011f\u0131m\u0131z) gibi bir inan\u0131\u015f bulunuyor. Bu ke\u00e7iye de \u201cg\u00fcnah ke\u00e7isi\u201d ad\u0131 veriliyor. O g\u00fcnd\u00fcr bu g\u00fcnd\u00fcr herhangi bir olumsuzluk oldu\u011fu zaman bir g\u00fcnah ke\u00e7isi aran\u0131r. San\u0131r\u0131m bu g\u00fcn biz iyi niyetle de olsak erozyonun sorumlusu olarak g\u00fcnah ke\u00e7isini se\u00e7mi\u015f bulunuyoruz (Umar\u0131m \u00e7evremizde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bunca \u00e7irkinli\u011fin sorumlusu da ke\u00e7i de\u011fildir). Kald\u0131 ki do\u011fadaki her canl\u0131m\u0131m bir birine katk\u0131s\u0131 var ve mutlaka biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fe de\u011fer vermemiz gerekir.<\/p>\n\n\n\n

      Ayr\u0131ca ekolojik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile ba\u015fta \u00fcniversiteliler olarak co\u011frafyam\u0131zdaki b\u00fct\u00fcn gen kaynaklar\u0131n\u0131 korumak ve geli\u015ftirmek zorunday\u0131z. Aksi takdir de d\u00fcn yabanc\u0131 \u0131rk s\u0131\u011f\u0131rlarda ba\u015f\u0131m\u0131za gelen yar\u0131n yabanc\u0131 \u0131rk ke\u00e7ilerde de gelebilir. \u015eimdiden gen kaynaklar\u0131m\u0131za sahip \u00e7\u0131kal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

      Erozyonun Nedeni Ke\u00e7i mi? Yoksa \u0130nsan m\u0131?<\/p>\n\n\n\n

      Son y\u0131larda sanki erozyona neden olan g\u00fcnah ke\u00e7isi olarak fatura bizim orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn biricik kat\u0131k kayna\u011f\u0131 olan ke\u00e7ilere bi\u00e7ildi. Evet, ke\u00e7i orman tahribat\u0131nda \u00f6nemli bir tehdit. Ancak tek ba\u015f\u0131na bug\u00fcn erozyonun nedeni ke\u00e7i de\u011fildir. En az\u0131ndan \u015funu biliyoruz ki ke\u00e7inin olmad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 ekosistemlerde de yo\u011fun erozyon ya\u015fan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

      Sonra ke\u00e7inin orman i\u00e7in faydas\u0131 da vard\u0131r. Ke\u00e7i a\u011fac\u0131n g\u00f6vdesindeki dalar\u0131 ve yapraklar\u0131 bir yere kadar t\u0131ra\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yang\u0131nda bu t\u00fcr a\u011fa\u00e7lar\u0131n kurtuldu\u011funu ormanc\u0131lar \u00e7ok iyi bilirler.<\/p>\n\n\n\n

      Ancak Adana ve \u00e7evresinde ya\u015fanan tar\u0131m d\u0131\u015f\u0131 arazi kullan\u0131m\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ke\u00e7inin zarar\u0131 neredeyse yok denecek kadar azd\u0131r. Literat\u00fcrden bildi\u011fimiz erozyonun % 95 nedeninin insan kaynakl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Ke\u00e7inin sahibi de insan. Ke\u00e7iyi nereye s\u00fcrersen oraya yay\u0131lmaya gider. \u00c7oban ormana g\u00f6t\u00fcr\u00fcrse ormana, ovaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcrse ormana.<\/p>\n\n\n\n

      Osmaniye\u2019den tutun Mersine kadar neredeyse eski E5 yolunun sa\u011fl\u0131 solu her taraf\u0131 art\u0131k i\u015fgal alt\u0131ndad\u0131r. Binci s\u0131n\u0131f tar\u0131m arazilerinin hepsi beton alt\u0131nda. B\u00f6lge s\u00fcrekli bir g\u00f6\u00e7 alt\u0131nda. Halen de Adan\u0131n etraf\u0131ndan insan yerle\u015fkesi i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 tar\u0131m arazileri arsa olarak sat\u0131lmaktad\u0131r. Adana\u2019n\u0131n \u00e7evre mahallelerinde yo\u011fun g\u00f6\u00e7\u00fcn yarat\u0131\u011f\u0131 alt yap\u0131 yetersizli\u011fi, ikili e\u011fitim, dengesiz gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, i\u015fsizlik ve buna ba\u011fl\u0131 olarak artan kapka\u00e7, h\u0131rs\u0131zl\u0131k ve ter\u00f6r olgusu kan\u0131mca daha b\u00fcy\u00fck zarar vermektedir.<\/p>\n\n\n\n

      Adana kentinin yetersiz park ve ye\u015fil alan eksikli\u011fi nedeniyle art\u0131k insanlar Adana\u2019da hava alacak yer bulam\u0131yor. En az\u0131ndan i\u015fsiz g\u00fc\u00e7s\u00fcz gen\u00e7 insanlar\u0131n enerjilerini alacak ye\u015fil alan, spor yapabilece\u011fi ve olumlu y\u00f6nde zaman ge\u00e7irece\u011fi alanlar\u0131n olmamas\u0131 erozyon kadar \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

      Sonu\u00e7<\/p>\n\n\n\n

      Bilimsel bulgular \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bakarsak, d\u00fcnyada do\u011fal erozyon b\u00fct\u00fcn \u015fiddeti ile devam ediyor. Buna yap\u0131lacak pek m\u00fcdahalemiz yok. Bu do\u011fan\u0131n yasas\u0131. Ancak insan eli ile \u015fiddetlenen erozyonu engelleyecek \u00f6nlemler almam\u0131z gerekir. Bu ba\u011flamda Belediye Ba\u015fkan\u0131n\u0131n duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli. Bu duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131, geri d\u00f6n\u00fclmez bir yanl\u0131\u015f olacak 2B konusunda da g\u00f6sterece\u011fi \u00fcmidimi korumak istiyorum. Herkesin \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z topraklar\u0131n kaybolmas\u0131na duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6stermesi gerekir. Ba\u015fta da siyasiler. Ancak b\u00f6lgemizdeki erozyonun insan kaynakl\u0131 oldu\u011funu bildi\u011fimiz i\u00e7in ke\u00e7iden \u00e7ok devletin ba\u015fta 2B yasas\u0131 olmak \u00fczere do\u011fay\u0131 tahrip eden yasalar\u0131 geri \u00e7ekmesi gerekir. K\u00f6yden kente g\u00f6\u00e7 engellenmeli. \u015eehirlerin plans\u0131z programs\u0131z daha da b\u00fcy\u00fcmesi engellenmelidir. Toprak yasas\u0131 mutlaka \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131. Toprak Su Te\u015fkilat\u0131 yeniden kurulmal\u0131. Tar\u0131m arazileri \u00fczerinde yerle\u015fke ve sanayi tesisi a\u00e7\u0131lmas\u0131 engellenmeli. \u0130nsanlar\u0131n bulunduklar\u0131 yerde mutlu olacak \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131. Ba\u015fta insan\u0131n e\u011fitimi \u00f6nemli bir g\u00f6rev olarak kabul edilmelidir. B\u00fct\u00fcn sivil tolum kurulu\u015flar\u0131 bu t\u00fcr anlay\u0131\u015flara destek vermeli.<\/p>\n\n\n\n

      Bilimsel olarak erozyonun nedeni olarak g\u00f6sterilen yukar\u0131daki olgular\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda e\u011fer bug\u00fcn erozyon konusunda su\u00e7lu aya\u011fa kalk denirse, \u201cKe\u00e7i mi? \u0130nsan m\u0131?\u201d, bana g\u00f6re \u0130NSANIN aya\u011fa kalkmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n

      Onun i\u00e7in erozyonun esas sorumlusu ke\u00e7i de\u011fil, \u0130NSAN t\u00fcr\u00fcnden birileri ve baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

      Bunun i\u00e7in say\u0131n ba\u015fkan\u0131n erozyon konusundaki duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 anl\u0131yorum ve destekliyorum. Bu konu ayn\u0131 zamanda benim bilimsel sorumlulu\u011fum i\u00e7inde bulunmaktad\u0131r. Ancak halen su\u00e7lunun ke\u00e7i oldu\u011fu konusunda ben de tatmin olmu\u015f de\u011filim.<\/p>\n\n\n\n

      Ve diyorum ki, acaba \u00fcniversite olarak bu konuda biraz daha m\u0131 duyarl\u0131 davransak. Hani \u015fu \u00e7arp\u0131k toprak ve kentle\u015fme politikalar\u0131 konusunda biraz daha duyarl\u0131 olsak. Bilimsel sorumlulu\u011fumuz bunu gerektiriyor. B\u00f6lge halk\u0131 da \u00fcniversiteden bilimsel sorumlulu\u011fa uygun olarak b\u00f6lgenin sorunlar\u0131na y\u00f6nelmesini istemektedir.<\/p>\n\n\n\n

      Ke\u00e7i Ve Erozyon \/ Prof. Dr. \u0130brahim Orta\u015f<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Ke\u00e7i Orman \u0130\u00e7in Zararl\u0131 De\u011fil Yararl\u0131 da Olabilir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1368,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[259],"tags":[],"hf_cat_post":[],"class_list":["post-1363","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bitki-ortusu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1363","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1363"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1363\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1373,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1363\/revisions\/1373"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1368"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1363"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1363"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1363"},{"taxonomy":"hf_cat_post","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkelli.com\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/hf_cat_post?post=1363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}